Ăn trầu, nét đẹp văn hóa ngày Xuân

27/01/2016 - 03:59

 

Ăn trầu như một thói quen truyền thống người Việt, cứ đến tuổi 35, 40 là ăn trầu như một lẽ tự nhiên. Và không ai dạy ai, ăn trầu như một nhu cầu của các bà các chị, các ông, nhất là ở thôn quê. Nếu ông bà ăn trầu, nhất định con cháu cũng sẽ ăn, như một sự tiếp nối hết đời này đến đời khác.

Trong đám cưới người Việt, trầu cau không thể thiếu. Mâm cao cỗ đầy đến mấy, thiếu trầu cau thì coi như không còn ý nghĩa. Riêng ở nhiều vùng quê, (nhiều nhất ở miền Bắc), cô dâu tay bưng khay trầu, chú rể tay cầm bao thuốc lá đi mời bà con hai họ. Bà con làng xóm đến dự đám cưới là ăn trầu, uống nước chè xanh. Trai thanh, gái tú trước đó chưa một lần ăn miếng trầu cay, nhưng đi đám cưới cũng xin một miếng ăn cho đỏ môi, cho có duyên con gái. Vì họ quan niệm “khi chưa có vợ có chồng, ăn cho duyên thắm má hồng nay mai”. Con gái chưa chồng, họ ăn trầu không phải là nghiện mà là để làm duyên, để má thêm thắm, môi thêm hồng cho đám trai làng “lác mắt”. Vị ngọt của cau, vị cay của trầu, càng nhai càng ngọt, càng bừng bừng đôi má, lâng lâng tâm hồn, má hồng môi đỏ say ngà. Chỉ cần “dăm miếng trầu cay, một buồng cau trắng, là đôi chúng ta nên vợ thành chồng”. 
 
 
Ngày nay, tuy đám cưới ở thôn quê có xu hướng “đô thị hoá”, song cũng không thể thiếu được trầu cau. Trong lễ hội của người Kinh Bắc (Bắc Ninh), trầu cau không thể thiếu. Người Kinh Bắc têm trầu cánh phượng, đựng trong khay. Trước khi tan hội, họ hát cho nhau nghe bài ca giã bạn. Những cô thôn nữ e ấp mời các chàng trai xơi trầu mà hát rằng: “Trầu này trầu tỉnh trầu tình, xin ăn một miếng thắm tình duyên ta”. Đã mời là nhận, các chàng trai Kinh Bắc, tay cầm trầu mà đối rằng “trầu này trầu của mẹ cha, anh ăn một miếng cho ta lấy mình”. Miếng trầu cánh phượng xinh xinh, như sợi chỉ tình duyên kết nối tình yêu của họ. Nhiều chàng trai cô gái nên vợ thành chồng từ miếng trầu nghĩa tình ấy. Trong giỗ chạp, ngày rằm, Tết Nguyên đán, Tết Nguyên tiêu, sau khi ăn uống no say, mọi người sum họp lại uống trà và ăn trầu nghe trưởng họ răn dạy con cháu điều hay lẽ thiệt. Trong đám hiếu, miếng trầu giúp lòng người ấm hơn. Bà con đến chia buồn với người quá cố, ăn miếng trầu cay cay như chia sẻ nỗi buồn với gia đình thân quyến.
 Mùa đông giá rét, ăn trầu sẽ thấy ấm lòng. Người run sợ, ăn trầu sẽ lấy lại bình tĩnh, tự tin hơn. Khi người mệt mỏi, cảm mạo bí mồ hôi, ăn miếng trầu cau tươi sẽ giúp toát mồ hôi, bừng bừng khí huyết, vậy là hết cúm, hết mệt. Khi hàng xóm giận nhau, mời nhau miếng trầu để hoà giải làm thân trở lại… khi bộ đội về nghỉ phép, đi hội cũng có anh ăn trầu cho môi đỏ thêm duyên.
Có thể nói rằng, trầu cau mang nhiều ý nghĩa cao đẹp. Trong đám cưới, nó đại diện cho tình yêu mãnh liệt “mãi mãi yêu nhau như trầu cau muôn thủa” . Trong đám hiếu, nó như một sự chia sẻ cảm thông. Trong cuộc sống hàng ngày, nó như sợi dây liên kết tình làng nghĩa xóm, tình người, tình đời thêm mặn nồng, tình cao nghĩa nặng, khi xuân về tết đến, miếng trầu như “cửa mở” linh hồn kết nối mùa xuân, làm lòng người thêm ấm áp, gần gũi, yêu thương.
 
 Mai Thắng
Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN