Bạn biết gì về căn bệnh viêm mũi dị ứng

02/11/2017 - 11:05

(LĐBD) - Viêm mũi dị ứng- có thể làm cho bệnh nhân cảm thấy khó chịu và ảnh hưởng đến công việc hay học tập, cản trở hoạt động sinh hoạt, ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc, cản trở hoạt động giải trí, gây khó ngủ. ...

Triệu chứng thường gặp là gì?

  • Khi bị chảy nước mũi và nghẹt mũi.
  • Ngứa mũi hoặc ngứa mắt.
  • Nhảy mũi.
  • Ho.
  • Ngứa vòm miệng hay cổ họng.
  • Đau nhức xoang vùng mặt.
  • Sưng, có màu xanh da dưới mắt (dị ứng shiners).
  • Giảm cảm giác về mùi hoặc vị.

Các triệu chứng viêm mũi dị ứng có thể bắt đầu hay tồi tệ hơn tại một thời điểm cụ thể nào đó trong năm, được kích hoạt bởi phấn hoa, cỏ hay cỏ dại. Nếu như bạn đang nhạy cảm với chất gây dị ứng trong nhà, chẳng hạn như con mạt nhà trong bụi nhà, gián, nấm mốc hoặc lông thú cưng,.. Mặc dù viêm mũi dị ứng có thể bắt đầu ở bất cứ tuổi nào, nhưng thường xảy ra ở lứa tuổi đi học hoặc đi làm.

Nguyên nhân

Trong quá trình sống, hệ thống miễn dịch của cơ thể sẽ tiếp xúc với nhiều chất khác nhau. Tuy nhiên một lúc nào đó hệ thống miễn dịch xác định nhầm một chất vô hại có trong không khí như là một cái gì đó gây hại cho cơ thể. Hệ thống miễn dịch sẽ ghi nhận lại và bắt đầu sản xuất các chất (kháng thể) để vô hiệu hóa chất gây hại này. Về sau, khi cơ thể tiếp xúc với chất này, các kháng thể nhận ra nó và phát tín hiệu cho hệ thống miễn dịch để sản xuất ra các hóa chất như histamine, leucotriene, prostaglandine D2 và các hóa chất trung gian…  đổ vào máu. Những hóa chất này của hệ thống miễn dịch gây ra một một chuỗi các phản ứng dẫn đến các biểu hiện  khó chịu và các triệu chứng của bệnh viêm mũi dị ứng. Thông thường có 2 nhóm chính:

  • Hiện tượng xảy ra theo mùa:

Tùy bạn dị ứng với tác nhân nào thì sẽ viêm mũi dị ứng vào mùa nhiều tác nhân đó. Ví dụ, dị ứng với phấn hoa phổ biến ở cuối mùa xuân và mùa hè. Dị ứng với các bào tử nấm và nấm mốc vào tháng ẩm ướt, ấm áp...

  • Hiện tượng bệnh xảy ra quanh năm:

Do bạn dị ứng với mạt nhà, côn trùng, lớp sừng (vảy da khô, lông và nước bọt) từ vật nuôi trong nhà như mèo, chó hay chim; Bào tử nấm mốc trong nhà và ngoài trời (như Deuteromycete Altenaria, D. aspergilus, D. penicillim, D.Fusarium...); hay do dị ứng thức ăn.

 

Yếu tố nguy cơ

Các yếu tố sau đây có thể làm tăng nguy cơ phát triển bệnh viêm mũi dị úng:

  • Có dị ứng hoặc hen suyễn kèm theo.
  • Có tiền căn dị ứng gia đình (chẳng hạn như cha mẹ hoặc anh chị em ruột)
  • Có tiền căn bản thân bị dị ứng hoặc hen suyễn.
  • Các triệu chứng xuất hiện trước tuổi dậy thì
  • Tiếp xúc với khói thuốc lá trong năm đầu tiên của cuộc sống.
  • Sống hoặc làm việc trong một môi trường liên tục có nhiều chất gây dị ứng - chẳng hạn như lông động vật.
  • Viêm mũi dị ứng còn làm cho Hen suyễn nặng hơn: Nghẹt mũi kéo dài có thể làm tăng tình trạng nhiễm trùng của các xoang. Nhiễm trùng tai: Ở trẻ em, thường là một yếu tố nhiễm trùng tai giữa (viêm tai giữa).

 

Các xét nghiệm và chẩn đoán

Bác sĩ sẽ đặt câu hỏi chi tiết về bệnh sử cá nhân và gia đình, các dấu hiệu và triệu chứng và cách điều trị thông thường của họ. Bác sĩ cũng sẽ thực hiện một cuộc kiểm tra thể chất để tìm manh mối bổ sung về những nguyên nhân của các dấu hiệu và triệu chứng. Bệnh nhân đó cũng có thể được đề nghị  làm một hoặc cả hai xét nghiệm sau đây:

  • Thử nghiệm test da: Trong thời gian thử nghiệm da, một lượng nhỏ vật chất có thể gây ra dị ứng được đâm vào da của cánh tay hoặc lưng và quan sát những dấu hiệu của một phản ứng dị ứng. Nếu có phản ứng dị ứng, sẽ xuất hiện một vết sưng tấy tại vị trí thử nghiệm trên da. Chuyên gia dị ứng thường được trang bị tốt nhất để thực hiện các xét nghiệm dị ứng da.
  • Dị ứng thử máu:  Xét nghiệm máu (đôi khi gọi là radioallergosorbent testing-RAST) có thể đo được phản ứng của hệ miễn dịch để một chất gây dị ứng cụ thể. Thử nghiệm đo lượng kháng thể IgE đặc hiệu trong máu, được gọi là globulin miễn dịch (IgE) kháng thể. Mẫu máu được gửi đến một phòng xét nghiệm y tế, nơi nó có thể được kiểm tra bằng chứng về sự nhạy cảm với chất gây dị ứng có thể.

 

Phương pháp điều trị và thuốc

Điều tốt nhất trong điều trị viêm mũi dị ứng là để tránh các chất gây phản ứng. Tuy nhiên, đây không phải luôn luôn có thể, và có thể cần điều trị bổ sung cùng với các chiến lược để ngăn ngừa tiếp xúc.

Nếu viêm mũi dị ứng không quá nặng, thuốc không kê đơn có thể đủ để giảm bớt triệu chứng. Đối với nhiều triệu chứng khó chịu, có thể cần phải dùng thuốc theo toa. Nhiều người nhận được sự trợ giúp tốt nhất từ một sự kết hợp các loại thuốc dị ứng.

Nếu trẻ bị viêm mũi dị ứng, nên nói chuyện với bác sĩ về việc điều trị tốt nhất. Một số loại thuốc được sử dụng ở trẻ em, trong khi những loại khác chỉ được sử dụng cho người lớn.

Thuốc cho bệnh viêm mũi dị ứng bao gồm:

  • Corticosteroid xịt mũi: Những loại thuốc xịt mũi giúp ngăn ngừa và điều trị nhảy mũi, ngứa mũi và sổ mũi do viêm mũi dị ứng. Đối với nhiều người đó là những loại thuốc hiệu quả nhất, và thường là loại đầu tiên nên sử dụng. Ví dụ như fluticasone propionate, fluticasone furoate, mometasone và beclomethasone. Corticosteroid xịt mũi trong một thời gian dài là cách điều trị an toàn cho hầu hết mọi người. Các tác dụng phụ có thể bao gồm một mùi vị khó chịu và kích ứng mũi khi xịt, biến chứng duy nhất có thể xãy ra làm chảy máu cam nhưng rất ít và có thể tự cầm.
  • Thuốc kháng histamine: Các chế phẩm này thường là những viên thuốc. Thuốc kháng histamine có thể giúp giảm ngứa, hắt hơi và chảy nước mũi, nhưng có hiệu lực ít hơn vào tình trạng tắc nghẽn. Cơ chế hoạt động của nó là ngăn chặn histamine, một hoá chất của hệ thống miễn dịch sản xuất ra trong một phản ứng dị ứng. Kháng histamine thế hệ cũ chẳng hạn như diphenhydramine có thể làm buồn ngủ. Các thuốc kháng histamin thế hệ mới hơn ít gây buồn ngủ. Ví dụ bao gồm loratadin và cetirizin. Fexofenadine. Các toa thuốc chống dị ứng dạng xịt mũi azelastine và olopatadine có thể làm giảm triệu chứng ở mũi…
  • Thuốc xịt thông mũi: Thuốc xịt mũi bao gồm phenylephrine và oxymetazoline. Uống thông mũi có thể gây ra một số tác dụng phụ, bao gồm tăng huyết áp, mất ngủ, khó chịu và đau đầu. Không sử dụng thuốc thông mũi xịt mũi hơn hai hoặc ba ngày tại một thời điểm bởi vì nó thực sự có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng khi sử dụng liên tục.
  • Leukotriene. Montelukast: là một loại thuốc có tác dụng để ngăn chặn các tác động của leukotrienes (hóa chất hệ thống miễn dịch gây ra các triệu chứng dị ứng như tăng tiết chất nhầy). Điều này đặc biệt hiệu quả trong điều trị dị ứng, hen suyễn. Nó thường được sử dụng khi thuốc xịt mũi có thể không được chấp nhận, hoặc khi bệnh nhân có hen suyễn nhẹ kèm theo. Nó có thể gây đau đầu. Cần tư vấn y tế ngay lập tức cho bất kỳ phản ứng tâm lý không bình thường.
  • Ipratropium: Là loại thuốc xịt, ipratropium giúp làm giảm chảy nước mũi nặng bằng cách ngăn chặn các tuyến trong mũi xuất tiết nhầy. Nó không có hiệu quả để điều trị tắc nghẽn, nhảy mũi hoặc chảy mũi sau. Tác dụng phụ nhẹ bao gồm khô mũi, chảy máu cam và đau họng. Hiếm khi, nó có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng hơn như mờ mắt, chóng mặt và đi tiểu khó khăn.
  • Corticosteroid: Thuốc corticosteroid ở dạng thuốc viên, chẳng hạn như prednisone, đôi khi được sử dụng để giảm các triệu chứng dị ứng nghiêm trọng. Bởi vì việc sử dụng lâu dài của corticosteroid đường uống có thể gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng như loãng xương, viêm loét dạ dày tá tràng, đục thủy tinh thể và suy nhược cơ bắp, chúng thường được sử dụng trong một khoảng thời gian ngắn.

 

Các phương pháp điều trị khác đối với viêm mũi dị ứng bao gồm:

  • Rửa mũi. Rửa mũi bằng nước muối là một cách nhanh chóng, ít tốn kém và rất hiệu quả để làm giảm nghẹt mũi. Rửa trực tiếp làm giảm chất nhờn và chất gây dị ứng mũi. Sử dụng các dung dịch nước muối rửa mũi bán ở nhà thuốc.
  • Miễn dịch liệu pháp. Khi thất bại trong việc kiểm soát môi trường và điều trị bằng thuốc, không dung nạp thuốc hoặc nhiều cơ quan cùng bị tác động của phản ứng dị ứng. Bác sĩ có thể khuyên nên tiến hành điều trị bằng giải mẫn cảm đặc hiệu cho bệnh nhân.

Sau khi thử test, biết chính xác bệnh nhân dị ứng với loại kháng nguyên nào, bệnh nhân sẽ được tiêm dưới da hoặc nhỏ dưới lưỡi chất kháng nguyên gây bệnh với nồng độ tăng dần. Mục đích là làm cho cơ thể thích ứng dần với chất gây ra triệu chứng dị ứng và không dị ứng nữa.

Tỷ lệ thành công của phương pháp này là 80-90% (có hiệu quả cao nhất với các trường hợp dị ứng do phấn hoa, bụi nhà và lông chó mèo). Thời gian điều trị phải kéo dài 4-5 năm mới đạt được hiệu quả mong muốn.Ở trẻ em, miễn dịch liệu pháp có thể giúp ngăn ngừa sự phát triển của bệnh hen suyễn.

Cách phòng tránh

Không thể hoàn toàn tránh các chất gây dị ứng, cần duy trì một thói quen tốt phòng tránh căn bệnh khó chịu này.

Phòng tránh dị nguyên

  • Tránh tiếp xúc phấn hoa hay nấm mốc.
  • Tránh ở gần cửa ra vào và cửa sổ trong mùa phấn hoa.
  • Không treo quần áo bên ngoài – để phấn hoa không thể dính vào áo và khăn.
  • Sử dụng một bộ lọc dị ứng trong hệ thống thông gió.
  • Tránh các hoạt động ngoài trời vào buổi sáng sớm khi số lượng phấn hoa cao nhất.
  • Ở trong nhà khô và thoáng.
  • Sử dụng máy hút ẩm để làm giảm độ ẩm trong nhà.
  • Tránh cắt cỏ hoặc cào lá, trong đó có phấn hoa và nấm mốc.
  • Mang khẩu trang khi thực hiện các hoạt động ngoài trời.
  • Loại bỏ thảm, đặc biệt là phòng ngủ, nếu đang rất nhạy cảm với con mạt nhà.
  • Xóa các vết nứt hoặc lỗ hổng nơi gián có thể thâm nhập.
  • Rửa chén đĩa và dọn rác hàng ngày.
  • Làm sạch mẩu thức ăn từ bàn và sàn nhà.
  • Thực phẩm, bao gồm cả thức ăn cho vật nuôi đựng trong hộp kín.
  • Từ bỏ vật nuôi trong nhà, nếu có thể.
  • Giữ vật nuôi tránh xa phòng ngủ.

Tăng cường sức đề kháng:

  • Giữ ấm: Vào mùa lạnh bạn cần phải giữ ấm cơ thể đặc biệt là khu vực vùng cổ, ngực và mũi, không nên tắm nước lạnh. Đối với những ai phải làm việc quá khuya, dậy quá sớm cần lưu ý vì thời điểm này dễ bị cảm và dễ chuyển thành viêm mũi xoang. Tránh hít phải luồng không khí lạnh, khô một cách đột ngột, hoặc để mũi tiếp xúc trực tiếp với luồng gió máy lạnh, điều hòa đều có thể làm tổn thương, làm khô niêm mạc mũi xoang. Thực hiện một vài động tác giúp làm ấm vùng mũi vào buổi sáng: dùng hai bàn tay chụp lại hai bên vùng cánh mũi và miệng, tay xoa xoa tập thở ra hít vào, thực hiện như vậy chừng vài phút.
  • Bảo vệ mũi khỏi các tác nhân gây kích ứng: Cần tránh và hạn chế sự xâm nhập của bụi, khí thải, vi khuẩn, nấm mốc, khói thuốc lá, hóa chất,… bằng cách sử dụng khẩu trang hoạt tính
  • Vệ sinh vùng tai, mũi, họng: Đường hô hấp trên nếu không được vệ sinh sạch sẽ sẽ tạo điều kiện cho các vi khuẩn ký sinh sống và phát triển. Vì vậy cần vệ sinh họng, răng, miệng thật tốt: hàng ngày đánh răng trước và sau khi ngủ dậy, sau mỗi bữa ăn và súc họng nước muối sinh lý. Khi bị viêm họng, viêm amidan, sâu răng, viêm chân răng, viêm lợi… cần phải khám và điều trị dứt điểm để tránh bệnh trở thành mãn tính dễ gây viêm mũi xoang về sau.
  • Uống nhiều nước: Uống nhiều nước để làm loãng chất tiết nhày, giúp dịch tiết mũi lỏng hơn, chất nhày thoát ra ngoài một cách dễ dàng hơn, tránh ứ đọng, gây viêm nhiễm.
  • Sử dụng thuốc hợp lý: Không nên lạm dụng một số thuốc nhỏ mũi, xịt mũi vì có thể bị lệ thuộc thuốc, gây lờn thuốc, sử dụng thuốc đúng liều và theo chỉ định của bác sĩ. Ngoài ra, những người đã bị viêm mũi xoang mãn tính nên nhỏ mũi bằng nước muối sinh lý và đi khám sớm khi có những nghi nghờ biểu hiện của viêm mũi, viêm xoang, viêm đường hô hấp.
  • Xông mũi: Khi bị viêm mũi xoang, viêm mũi bạn cũng có thể xông mũi bằng nước ấm, nước muối hoặc nước có pha một chút tinh dầu như bạc hà… giúp thông mũi.
  • Dùng nước muối sinh lý thường xuyên để rửa mũi. Lợi điểm: Làm sạch niêm mạc mũi (tránh tiếp xúc lâu giữa niêm mạc mũi và kháng nguyên, bụi, hóa chất, vi trùng), giúp thông thoáng mũi, tạo điều kiện tốt cho thuốc xịt mũi tác dụng trên niêm mạc.

 

CÂU HỎI – TRẢ LỜI

TTT: Thưa bác sĩ, dựa vào dấu hiệu nào để chẩn đoán bệnh viêm mũi dị ứng?

Chẩn đoán viêm mũi dị ứng dựa vào lâm sàng nhờ hỏi bệnh một cách thích hợp và có định hướng: Như hỏi về tiền căn dị ứng gia đình, bản thân, kết hợp với những biểu hiện dị ứng khác. Về triệu chứng lâm sàng: Tam chứng: hắt hơi - chảy mũi - nghẹt mũi. Về thời gian bị bệnh trong năm (triệu chứng có thể theo mùa hoặc không theo mùa); Trong ngày (triệu chứng xuất hiện trong khi ở nơi làm việc hay ở nhà). Nơi chốn dễ phát bệnh (ở nơi làm việc, ở nhà, ở nơi thôn quê…) có kết hợp bệnh lý khác không (triệu chứng mũi kết hợp với cơn hen hoặc viêm kết mạc phải nghĩ đến nguồn gốc dị ứng).

Bác sĩ quan sát: Nếp nhăn mặt và mũi do ngứa mũi. Thở bằng miệng do mũi nghẹt, có khuôn mặt giống VA. Mắt: viêm kết mạc, chảy nước mắt, quầng thâm quanh mắt do ứ máu. Tai: chàm da OTN, VTG. Mũi: nếp ngang ở phần thấp sống mũi do dụi mũi (Nasal crease). Cằm lẹm

BS Khám: Mũi: quá phát cuốn mũi, có dịch nhày, polyp có thể phát hiện được khi khám đèn hoặc nội soi. Miệng: vòm khẩu cái nhọn, thành sau họng có tổ chức hạt do bị kích thích bởi dịch viêm từ mũi.

Xét nghiệm: Quệt dịch mũi, định lượng IgE / máu. RAST (Radio Allergo Absorbent Testing): đo lượng IgE chuyên biệt. Test da. Nội soi mũi xoang, vòm.

TTT: Phương pháp điều trị bệnh viêm mũi dị ứng như thế nào?

Điều trị dựa trên 3 nền tảng: Phòng tránh, Thuốc, Miễn dịch trị liệu.

Về phòng tránh: Tránh tiếp xúc với dị nguyên, làm sạch môi trường sống (dọn dẹp nhà cửa, khăn trải giường, vứt bỏ thú nhồi bông, không vật nuôi trong nhà, chùi dọn tủ lạnh, máy điều hoà nhiệt độ), tránh dùng thức ăn bị dị ứng, tránh nơi có dị nguyên.

Về điều trị: Điều trị trước mắt (ngăn chặn hiện tượng viêm và giảm triệu chứng); Điều trị liên tục (giảm hiện tượng viêm và kiểm soát triệu chứng).

Thuốc: Antihistamine H1; Corticosteroides dạng uống, Steroides dạng xịt mũi; thuốc co mạch và một số thuốc khác.

Điều trị bổ sung: Rửa mũi thường xuyên với nước muối sinh lý là phương pháp tốt nhất để làm loãng đàm, rửa sạch các chất gây dị ứng bám trên bề mặt niêm mạc mũi và dịch xuất tiết cũng như nhầy mủ.

Miễn dịch trị liệu: Chỉ định khi bệnh không đáp ứng với điều trị.

Phẫu thuật: Cải thiện tình trạng nghẹt mũi, vẹo vách ngăn, viêm xoang khi điều trị nội khoa thất bại. Sau phẫu thuật vẫn phải tiếp tục điều trị nội khoa.

Qúy bạn đọc và NLĐ cần tư vấn về sức khỏe, vui lòng gửi câu hỏi cho chúng tôi theo địa chỉ  Email: truyenthong@healthcare.com.vn  Website:Vigorhealth.com.vn

Hoặc trực tiếp đến phòng khám để được các bác sỹ tư vấn

Giờ tư vấn từ 7h30 đến 17h (Từ thứ 2 đến thứ 7)

Tên liên hệ: Miss Trang -    Hotline: 028.39115315- Tổng đài: 19001856

Địa chỉ: 21 Nguyễn Trung Ngạn- Phường Bến Nghé- Quận 1-Tp.HCM.

                          Đến với Vigorhealth là sự lựa chọn tốt nhất của bạn

(BS. Đỗ Tấn Vinh - PK Vigor Health)

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN