Câu chuyện cảm động về người lính cuối cùng...

06/01/2015 - 08:34

Cụ là Tô Văn Cắm, (còn có các bí danh là Tô Tiến Lực, Tô Đình Cắm), quê ở xã Tam Kim, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, hiện cư ngụ ở thôn 8B, thị trấn Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng. Nhắc đến cụ, ai cũng biết đó là người chiến sĩ cuối cùng còn sống của Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân. Tên tuổi của cụ được giới truyền thông nhắc đến nhiều vào mỗi dịp kỷ niệm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, đặc biệt khi người anh cả của quân đôi nhân dân Việt nam- Đại tướng võ Nguyên giáp qua đời, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân  thương tiếc tiễn đưa Đại tướng về nơi an nghỉ cuối cùng. Cụ là nhân chứng đặc biệt, là người chiến sĩ thuộc quyền, thân thiết với thủ trưởng Võ Nguyên Giáp trong thời kỳ đầu vừa xây dựng, vừa chiến đấu của quân đội ta.
Cụ Cắm nhớ lại: “Khi tôi tham gia Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân thì tuổi còn rất trẻ, chỉ mới 23 tuổi. Ban đêm khi ngủ tôi thường cựa quậy lung tung, nhiều lần tôi còn gác chân lên người anh Văn. Lắm lúc còn bị anh mắng: “Cậu ngủ gác quá làm mình không ngủ được”... Nói thế nhưng anh vẫn cho tôi ngủ chung”. Theo cụ Cắm, tướng Giáp là người sống hòa đồng, không phân biệt cấp trên, cấp dưới mà mọi người đều bình đẳng như nhau, một lòng vì dân, vì nước.
Từ khi hoạt động cách mạng, tướng Giáp luôn là người gần gũi, dạy ông nhiều điều bổ ích. Cụ Tô Đình Cắm xúc động cho biết: Dưới sự chỉ đạo tài tình của tướng Giáp, dù những ngày đầu mới thành lập, Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân còn thiếu thốn đủ thứ, từ lương thực, thực phẩm cho tới vũ khí, đạn dược và con người, nhưng đã đánh trận nào là quyết tâm chiến thắng trận đó. Trong con mắt cụ Cắm, tướng Giáp là một thiên tài trong việc động viên chiến sĩ khắc phục khó khăn, triển khai nghệ thuật tác chiến…biến hóa khôn lường, khiến quân địch khiếp sợ.
Cụ còn nhớ, cách đây 70 năm, khi ấy vào khoảng 5 giờ chiều ngày 25/12/1944, các đội viên Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân (trong đó có cụ) do Đại tướng Võ Nguyên Giáp chỉ huy đóng giả lính khố xanh, bất ngờ tập kích, bắt sống 17 tên lính trong đồn và một viên cai tại đồn Phai Khắt của Pháp. Đúng lúc đó, đồn trưởng quân Pháp cưỡi ngựa trở về cùng vài binh lính cũng bị tiêu diệt luôn.
Trận đánh đó đã được tướng Giáp lên kế hoạch tác chiến, chuẩn bị chu đáo, chi tiết nên chỉ diễn ra trong vòng mươi phút nhưng đã giành toàn thắng. Một ngày sau chiến thắng Phai Khắt, dưới sự chỉ huy của tướng Giáp, lực lượng giải phóng quân tiếp tục cải trang, đánh bại quân địch ở đồn Nà Ngần, cách Phai Khắt khoảng 25km, đồn có 22 tên lính khố đỏ do hai sĩ quan Pháp chỉ huy. Sáng sớm ngày 26/12/1944, bộ đội Việt Minh cải trang làm lính dõng và lính tập, dùng trang phục của lính Pháp mới lấy được ở Phai Khắt tiến vào, tiêu diệt 4 tên địch và bắt sống số còn lại. Hai mươi phút sau, bộ đội rút khỏi đồn mang theo nhiều chiến lợi phẩm. Tiếp đó, dưới sự chỉ huy tài tình của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, quân ta liên tục giành chiến thắng trên khắp các chiến trường.
Phần lớn tù binh sau khi được tướng Giáp tuyên truyền, vận động đều được thả về quê quán, nhiều người sau đó đã tích cực tham gia hoạt động cách mạng cho ta.
Cụ Cắm cho biết, trước mỗi trận đánh, tướng Giáp đều thức rất khuya, gọi anh em trong đội ngồi lại bàn bạc, lên kế hoạch tấn công địch rất chi tiết, phân công nhiệm vụ cho từng người cụ thể, vì thế mà đã đánh là thắng.
Nay, dù đã 91 tuổi, trải qua bao thăng trầm của cuộc sống, cụ vẫn nhớ như in quãng đời trai trẻ của mình. Những trận đánh kinh điển được lưu danh sử sách: Phai Khắt, Nà Ngần… vẫn được cụ tường thuật lại từng chi tiết ngỡ như vừa xảy ra hôm qua. Dù ở Cao Bằng hay khi vào cao nguyên Lâm Đồng, trong nhà cụ lúc nào cũng treo trang trọng ảnh chân dung Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Sự ra đi của người Anh Cả khiến cụ Cắm bị suy sụp nặng cả thể chất lẫn tinh thần. Cụ đã thức trắng nhiều đêm, khóc đến sưng húp cả hai mắt. Nguyện vọng của cụ là được ra Hà Nội viếng Đại tướng, được tiễn đưa Đại tướng về nơi an nghỉ cuối cùng ở đất mẹ Quảng Bình. Tuy nhiên, sau nhiều lần thăm khám, kiểm tra sức khỏe, các bác sĩ đã không thể mạo hiểm chiều theo ước muốn của cụ, vì cho dù đi lại bằng bất cứ phương tiện gì, sức khỏe hiện tại của cụ cũng không cho phép. Cụ đành phải nén đau thương, tự mình lập bàn thờ ở nhà để viếng người anh, người thủ trưởng vĩ đại theo cách nói của cụ, sau đó được Ban chỉ huy Quân sự huyện Đạ Tẻh rước vào doanh trại để làm lễ viếng Đại tướng. Cụ là người dễ xúc động, mau nước mắt nên cứ ngất lên ngất xuống mỗi khi khóc, nhớ thủ trưởng. Cụ bảo, có lẽ đây là cú sốc tinh thần cuối cùng của cụ, trước khi cụ đi theo ông Giáp để lại được làm người chiến sĩ dưới quyền Đại tướng ở thế giới vĩnh hằng… Và đó cũng là một trong hai cú sốc tinh thần lớn nhất cuộc đời cụ, lại xảy ra quá gần nhau, lúc cụ đã ở tuổi gần đất xa trời…
Ba năm trước, vào ngày 23/10/2011, cụ Tô Văn Cắm đã khóc thương trước sự ra đi quá đau đớn và đột ngột của người bạn đời. Cũng từ nỗi đau tột cùng ấy, nhiều người mới biết được câu chuyện tình cảm động, gian khổ, trải qua biết bao thăng trầm cuộc sống của hai cụ. Ai cũng xúc động nghẹn ngào khi chứng kiến tình yêu thương vô bờ bến của người cựu chiến sĩ Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân dành cho người con gái cùng quê suốt cả cuộc đời…
Tháng 10 năm ấy,chúng tôi lên cao nguyên Lâm Đồng thăm cụ, mong muốn được ghi lại những ký ức của cụ trước khi thời gian phủ quy luật định mệnh xuống cuộc đời con người đã ở tuổi thượng thọ. Trời cao nguyên mưa rả rích. Mây đen từng khối sà thấp hơn cả đỉnh đèo. Lối vào nhà cụ nước mưa dâng ngập ngõ và khoảng sân lầy lội ngập ngụa lá mục. Để vào được bên trong nhà, chúng tôi đã phải cởi giày xắn quần lội bộ. Trong nhà, nơi trang trọng nhất ở gian phòng khách chật hẹp, cụ Cắm dành để lập bàn thờ người vợ quá cố. Chúng tôi xin phép cụ thắp một nén nhang lên bàn thờ rồi hỏi chuyện cụ. Mới buổi sáng sớm mà không gian trong nhà cứ tối om om. Đây là căn nhà do chính quyền địa phương xây tặng cụ vào năm 2000 theo diện nhà ở cho cán bộ tiền khởi nghĩa. Do điều kiện kinh tế của địa phương lúc bấy giờ khó khăn, việc thiết kế, xây dựng chưa được như mong muốn nên căn nhà đến nay không còn phù hợp với nhu cầu sử dụng. Với những đóng góp lớn lao cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, cụ xứng đáng được hưởng sự chăm sóc, tri ân nhiều hơn như thế. Chính vì vậy, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Bộ Quốc phòng, mới đây Bộ tư lệnh Quân khu 7 đã quyết định xây tặng cụ một căn nhà khang trang hơn. Thấy chúng tôi giở sổ ra ghi chép, cụ Cắm đứng dậy bật công tắc đèn. Sau tiếng “tách”, đèn bật sáng, cụ Cắm bỗng ôm mặt khóc rưng rức rồi cất tiếng gọi nức nở: “Bà ơi! Tôi nhớ bà quá!”. Tất cả chúng tôi đều nghẹn lòng. Có điều gì đó ở cái công tắc đèn đã bất ngờ gợi lại nỗi xúc động đột ngột của cụ? Một lúc sau, qua lời kể đứt quãng của cụ Cắm và lời của người con trai Tô Đức Tuân, chúng tôi mới tường tận nỗi đau tột cùng vừa ập xuống đời cụ. Tất cả chúng tôi chẳng ai bảo ai, nước mắt rơi nhòe trang sổ tay…
Cụ Cắm kết hôn với người con gái dân tộc Tày cùng quê, tên Đồng Thị Hiển, sinh năm 1926, ít hơn chồng 4 tuổi. Bà Đồng Thị Hiển tham gia Việt Minh từ rất sớm (năm 1943). Mối tình của hai người đơm hoa kết trái từ những năm tháng cùng chung chiến hào, chung lý tưởng cách mạng, thề đi theo Cụ Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp đánh đuổi giặc Pháp, giải phóng quê hương. Năm 1954, sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Tô Văn Cắm giải ngũ về quê. Hai vợ chồng tích cực sản xuất, xây dựng cuộc sống và tham gia công tác xã hội tại địa phương. Bà Hiển lần lượt sinh cho ông 7 người con và đến nay đã có 18 cháu, 7 chắt, cả nội lẫn ngoại. Dù cuộc sống bộn bề khó khăn nhưng ông bà luôn yêu thương nhau hết mực. Năm 1992, vào tuổi 70 tuổi, cụ Cắm rời Cao Bằng, đưa vợ và 4 người con (3 gái, 1 trai) vào cao nguyên Lâm Đồng lập nghiệp. Cụ Cắm kể về cái chết thương tâm của vợ trong lã chã nước mắt. Cụ mất vợ quá đột ngột và đau đớn, vượt khỏi mọi hình dung và sức chịu đựng của cụ nên cụ đã ngất lên ngất xuống cả trăm lần…
Bây giờ thì sức khỏe cụ Cắm đã khá hơn so với những ngày để tang Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ơn trời, cụ vẫn rất minh mẫn, tỉnh táo. Mỗi lần nghe đài, xem ti vi, chỉ cần nghe phát thanh viên đọc tên hay thấy hình ảnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cụ lại rưng rưng nước mắt.

 SƠN TIẾN

 

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN