Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chí sỹ Huỳnh Thúc Kháng

24/08/2020 - 09:13

(LĐBD) - Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trên cương vị là Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có chỉ đạo tất cả các trí thức có tinh thần dân tộc, yêu nước đều phải được trân trọng. Một trong số những nhân sỹ trí thức nổi tiếng được Chủ tịch Hồ Chí Minh mời từ những ngày đầu của cách mạng là chí sỹ yêu nước Huỳnh Thúc Kháng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh (giữa), cụ Huỳnh Thúc Kháng (người mặc áo dài bên phải), cụ Nguyễn Văn Tố (bên trái) và  các thành viên Chính phủ . Ảnh; tư liệu 

Huỳnh Thúc Kháng- Một chí sỹ yêu nước, tài năng, tâm huyết

Cụ Huỳnh Thúc Kháng sinh ngày 1-10-1876, tại xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam, tự Giới Sanh, hiệu Minh Viên. Cụ đậu giải nguyên khoa thi hương năm 1900 và đỗ tiến sĩ năm Giáp Thìn niên hiệu Thành Thái thứ 16 (1904). Cụ Huỳnh từ chối làm quan và cùng các chí sỹ yêu nước như Phan Châu Trinh, Trần Quý Cáp tham gia các phong trào Nam Du, Duy Tân với tuyên ngôn: “Hỡi người trí thức kia ơi/Quăng vứt bút đi, vứt bút đứng lên/Đừng cam chịu tiếng ươn hèn/Hơi tàn còn thở, chớ quên phục thù”. Sau đó, cụ trở về quê nhà lãnh đạo phong trào Duy Tân ở Quảng Nam. Sau khi phong trào chống sưu thuế ở Trung Kỳ thất bại, vì là một trong những nhà lãnh đạo của phong trào, cụ Huỳnh đã bị thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo đúng 13 năm. Năm 1921, cụ được trả tự do và bị quản thúc ở quê nhà. Chính quyền thực dân Pháp đã nhiều lần tìm cách mua chuộc cụ ra làm việc cho chúng nhưng cụ đã từ chối. Ngày 24-02-1926, Toàn quyền Đông Dương là Alexandre Varenne ký nghị định về việc thành lập cơ quan tư vấn cho chính quyền Pháp ở Trung Kỳ Viện Dân biểu Trung kỳ hay Trung kỳ Nhân dân Đại biểu viện (tiếng Pháp: Chambre des Représentants du Peuple de l’Annam). Cụ Huỳnh Thúc Kháng đã ra ứng cử, cụ được người dân bầu làm ủy viên của viện (gọi là nghị viên) và sau đó được bầu làm Viện trưởng đầu tiên của Viện Dân biểu Trung Kỳ. Khi ấy, Khâm sứ Trung Kỳ của người Pháp là D’Elloy đã có nhiều quan điểm làm cho các nghị viên của viện tức giận. Viện trưởng Huỳnh Thúc Kháng đã lấy tư cách Viện trưởng, họp với hơn bốn chục dân biểu, đồng thanh phản kháng và cho đăng trên các báo trong Nam, ngoài Bắc. Sau khi tranh đấu kịch liệt với người Pháp không được, Viện trưởng Huỳnh Thúc Kháng đã đọc những bài phát biểu nảy lửa và ngày 2 tháng 10 năm 1928, Huỳnh Thúc Kháng đưa đơn từ chức viện trưởng.

Một con người đạo đức danh vọng cao

Cách mạng Tháng Tám thành công, cuối năm 1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh mời cụ Huỳnh Thúc Kháng ra Hà Nội nhận chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Cụ Huỳnh điện trả lời Bác Hồ: “Thời tiết xấu, tôi chưa đi được và không thể nhận chức Bộ trưởng, nhưng trước sau gì tôi cũng ra gặp Cụ”. Sau đó ít ngày, Bác Hồ đánh bức điện thứ hai gửi cụ Huỳnh do đích thân Hồ Chủ tịch và Võ Nguyên Giáp - người đã có thời kỳ cùng làm báo Tiếng Dân với cụ Huỳnh - ký tên với nội dung: “Chúng tôi khẩn khoản mời cụ ra Hà Nội nhận chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ!”. Trước tấm lòng tha thiết của Bác Hồ, cụ Huỳnh ra Hà Nội, đồng ý nhận chức vụ Bộ trưởng Bộ Nội vụ ( Khi ấy Bộ Nội vụ bao gồm cả công an - Bộ Công an hiện nay). Tại kỳ họp đầu tiên ngày 2-3-1946, Quốc hội họp để thông qua danh sách Chính phủ liên hiệp kháng chiến do Hồ Chủ tịch đề nghị. Khi giới thiệu danh sách Chính phủ để Quốc hội thông qua, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Giữ chức Bộ Nội vụ: một người đạo đức danh vọng mà toàn thể quốc dân ai cũng biết, đó là cụ Huỳnh Thúc Kháng!”. Sau đó, cụ Huỳnh còn nhận nhiệm vụ làm Hội trưởng Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam (Liên Việt). Ngày 31-5-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp làm việc và trước khi đi, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ủy quyền cho cụ Huỳnh Thúc Kháng làm Quyền Chủ tịch nước. Trong thời gian này, chính cụ đã chỉ đạo phá vụ án phố Ôn Như Hầu nổi tiếng của lực lượng công an cách mạng. ... Ngày 14-4-1947, khi đang thực hiện nhiệm vụ kinh lý ở Quảng Ngãi, cụ Huỳnh bị bệnh nặng và đã đọc cho người thư ký riêng của mình ghi bức thư gửi Hồ Chủ tịch: “Kính gởi Hồ Chủ tịch! Tôi bệnh nặng chắc không qua khỏi. Bốn mươi năm ôm ấp độc lập và dân chủ, nay nước đã độc lập, chế độ dân chủ đã thực hiện, thế là tôi chết hả. Chỉ tiếc không được gặp Cụ lần cuối cùng. Chúc Cụ sống lâu để dìu dắt quốc dân trên đường vinh quang hạnh phúc. Chào vĩnh quyết”.
Thương tiếc trước sự ra đi của cụ Huỳnh, Hồ Chủ tịch đã viết thư cho đồng bào cả nước, trong đó có đoạn: “Cụ Huỳnh là một người học hành rất rộng, chí khí rất bền, đạo đức rất cao. Vì lòng yêu nước mà trước đây cụ bị bọn thực dân làm tội, đầy ra Côn Đảo. Mười mấy năm trường, gian nan cực khổ nhưng lòng son dạ sắt, yêu nước thương nòi của cụ Huỳnh chẳng những không sờn lại thêm kiên quyết. Cụ Huỳnh là người mà giàu sang không làm xiêu lòng, nghèo khổ không làm nản chí, oai vũ không làm sờn gan. Cả đời cụ Huỳnh không cầu danh vị, không cầu lợi lộc, không thèm làm giàu, không thèm làm quan. Cả đời cụ Huỳnh chỉ phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập...”.

 Vũ Trung Kiên

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN