Hồ Chí Minh- Người khai sinh nền Báo chí Cách mạng Việt Nam

24/06/2019 - 10:13

(LĐBD) - Chủ tịch Hồ Chí Minh không những là một nhà cách mạng, Người còn một nhà báo tài năng và là người đã khai sinh ra nền Báo chí Cách mạng Việt Nam.

Ảnh tư liệu

Khai sinh nền Báo chí Cách mạng Việt Nam

Trong hành trình bôn ba ở nhiều nơi, làm nhiều nghề, Hồ Chí Minh đã tham gia hoạt động báo chí. Cuối năm 1917, khi đặt chân lên nước Pháp, Người bắt đầu học viết báo và làm báo. Tại đây, được sự hướng dẫn của Longuet - cháu ngoại của Karl Marx, làm việc ở báo Sinh hoạt công nhân tận tình chỉ dẫn, Nguyễn Tất Thành đã cố gắng học viết báo từ những bài đơn giản nhất cho tới những bài dài hơn, chuẩn mực hơn. Ban ngày, Người vẫn phải làm việc để kiếm sống, chỉ khi đêm về Người mới cặm cụi học viết báo. Ngày 18/6/1919, các nước thắng trận trong Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất họp tại Versailles. Thay mặt những người Việt Nam yêu nước ở Pháp, Nguyễn Tất Thành ký tên gửi tới hội nghị bản yêu sách 8 điểm đòi quyền lợi cho nhân dân Việt Nam với tên Nguyễn Ái Quốc. Đây có lẽ là văn bản đầu tiên ghi dấu ấn của Người về việc đòi các quyền tự do căn bản cho người dân Việt Nam, trong đó có tự do báo chí. Năm 1921, cũng tại Pháp, Nguyễn Ái Quốc cùng một số nhà yêu nước thành lập Hội Liên hiệp Thuộc địa để rồi sau đó một năm, năm 1922 lập ra tờ báo Le Paria (Người cùng khổ) làm cơ quan ngôn luận của Hội. Số báo đầu tiên của Le Paria ra ngày 1/4/1922 và Nguyễn Ái Quốc trở thành nhân vật nòng cốt của tờ báo, vừa là biên tập viên chính, vừa là phóng viên, nhiếp ảnh viên kiêm việc tổ chức, quản lí, phát hành. Tại Quảng Châu - Trung Quốc năm 1925, để có một tờ báo cho tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, Nguyễn Ái Quốc đã tổ chức ra Báo Thanh niên. Số đầu tiên của Báo Thanh niên ra ngày 21/6/1925 và đã ra được 88 kỳ do Nguyễn Ái Quốc trực tiếp chỉ đạo, biên tập, trình bày, viết các bài chính luận. Nhiều số báo đã được các nhà cách mạng chuyển về trong nước giúp thức tỉnh tinh thần yêu nước của người Việt. Các tờ báo này đã được các thủy thủ, các binh sĩ... chuyển đi nhiều nước, thâm nhập vào phong trào yêu nước của người Việt trên thế giới. Tháng 12/1926, Nguyễn Ái Quốc lập ra báo Công nông. Tháng 1/1927, Người sáng lập báo “Lính Kách mệnh” (tiền thân của báo Quân đội nhân dân ngày nay)…Khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, Người đã chỉ đạo và tổ chức ra các tờ Tranh đấu và Tạp chí Đỏ. Tháng 1/1941 Nguyễn Ái Quốc về nước và từ đây người mang tên mới là Hồ Chí Minh. Sau khi về nước, Hồ Chí Minh đã chủ trì triệu tập Hội nghị Trung ương 8 thành lập Mặt trận Việt Minh, cho ra tờ báo Việt Nam độc lập từ năm 1941 và báo Cứu quốc từ năm 1942. Sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II tháng 2/1951, Hồ Chí Minh chỉ đạo thành lập báo Nhân dân - cơ quan ngôn luận của Đảng Lao động Việt Nam.

Một nhà báo tài năng, tâm huyết
Hồ Chí Minh còn là một nhà báo tài năng, tâm huyết. Bài báo đầu tiên trong đời làm báo Người là bài “Vấn đề người bản xứ” đăng trên báo L’Humanité ngày 2.8.1919. Bài báo cuối cùng mà Người viết là bài “Thư trả lời Tổng thống Mỹ”, đăng báo Nhân Dân số 5684, ngày 7-11-1969 (bài báo này Hồ Chí Minh viết ngày 25/8/1969, tức là trước một tuần ngày Người qua đời). Trong cuộc đời làm báo của mình, Hồ Chí Minh đã viết trên 2.000 bài viết với nhiều chủ đề khác nhau. Nhà báo Hồ Chí Minh không những chỉ viết báo bằng tiếng Việt mà còn viết bằng nhiều ngôn ngữ khác. Người là cộng tác viên và đã viết hàng loạt bài cho các báo như: L’ Humanité (Nhân đạo) của Đảng Cộng sản Pháp, La Vie d’Ouvriers (Đời sống thợ thuyền) của Liên đoàn Lao động Pháp, Điện tín Quốc tế của Quốc tế Cộng sản III, Pravda (Sự thật) của Đảng Cộng sản Liên Xô... Chỉ riêng báo Nhân dân, nếu tính từ số từ số 1 ngày 11/3/1951 đến số 5526 ngày 1/6/1969, Hồ Chí Minh đã đăng 1.206 bài viết với 23 bút danh khác nhau. Hồ Chí Minh cũng được xem là nhà báo có nhiều bút danh nhất thế giới với gần 200 bút danh. Có những bút danh thậm chí được xem là rất kỳ lạ như: X.L., T.L., Một Người An Nam, Một Người Bạn…
Ngày 17/8/1952, trong buổi nói chuyện tại Trường Chỉnh Đảng Trung ương ở Việt Bắc, Hồ Chí Minh nêu rõ 4 vấn đề cơ bản trước những cán bộ báo chí: “Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết cái gì? Viết như thế nào?”. Cũng tại đây, Người đã giải đáp cặn kẽ những câu hỏi này, đó là: “Phải viết gọn, rõ ràng, vắn tắt. Nhưng vắn tắt không phải là cụt đầu, cụt đuôi mà phải có đầu, có đuôi... Viết phải thiết thực, “nói có sách, mách có chứng’”, tức là nói cái việc ấy ở đâu, thế nào, ngày nào, nó sinh ra thế nào, phát triển thế nào, kết quả thế nào?”. Đại hội lần thứ III của Hội Nhà báo Việt Nam tháng 9/1965, Hồ Chủ tịch định hướng cho sự phát triển của Báo chí. Người đã thẳng thắn phê bình những khuyết điểm của báo chí bấy giờ: “Bài báo thường quá dài, “dây cà ra dây muống”, không phù hợp với trình độ và thời gian của quần chúng…”. Người cũng phê phán một số bài báo “thường nói một chiều và đôi khi thổi phồng thành tích”, “đưa tin tức hấp tấp, nhiều khi thiếu thận trọng…”. Đặc biệt, Người phê phán tình trạng mà Người gọi là “khuyết điểm nặng nhất” đấy chính là nhiều bài báo “dùng chữ nước ngoài quá nhiều và lắm khi dùng không đúng…” để rồi căn dặn: “Báo chí của ta đã có một địa vị quan trọng trong dư luận thế giới... Cho nên làm báo phải hết sức cẩn thận về hình thức, về nội dung, về cách viết”.
Khi Hồ Chí Minh còn hoạt động ở Pháp, những bài viết của Người nhằm để đánh vào giới thực dân, đế quốc nên Người đặt tên là Le Paria (Paria là nhóm trong đẳng cấp thấp nhất theo phân chia của hệ thống đẳng cấp trong xã hội Ấn Độ cổ đại). Khi ở căn cứ Việt Bắc, đa phần người dân ở vùng căn cứ cách mạng, vùng tự do khi ấy có học vấn và hiểu biết chưa cao, nên những bài viết của Người thường mộc mạc, dễ hiểu, đại chúng, cố gắng tối đa để người dân hiểu. Viết cho đối tượng nào thì Người sử dùng ngôn ngữ, phong cách của đối tượng đó. Chẳng hạn, trong bài viết mừng Giáng sinh 1953, Người viết: “Cách đây 1953 năm, một người bình dân ra đời tên là Giê su. Xét theo Kinh Thánh thì mẹ Người là một cố nhân bị địa chủ bóc lột, ức hiếp...Bà phải ở cữ trong một cái chuồng bò lạnh lùng, hiu quạnh. Từ bé đến lớn, Người không có tiền của, ruộng nương chỉ lao động mà sống... Suốt đời, Người ra sức bênh vực dân nghèo, đứng hẳn về phía giai cấp lao động. Suốt đời người ra sức tuyên truyền: Yêu Tổ quốc, yêu chính nghĩa, yêu loài người...Nhân ngày kỷ niệm Chúa Giáng sinh, chúng ta hoan hô đạo đức ái quốc, bình đẳng bác ái của Chúa”. 
Hồ Chí Minh còn đặc biệt quan tâm đến việc phát triển Báo chí Cách mạng Việt Nam, đào tạo, bồi dưỡng những người làm báo thật sự bút trong, tâm sáng. Những lời căn dặn của Hồ Chí Minh với người làm báo, nghề báo luôn có giá trị rất cao, là kim chỉ nam cho các nhà báo.

Vũ Trung Kiên

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN