Lễ hội cầu mùa: Nét đặc sắc của đồng bào dân tộc Sán Chỉ

18/03/2015 - 11:07

Cộng đồng dân tộc Sán Chỉ, xã Tam Lập, huyện Phú Giáo sinh sống tập trung tại ấp Đồng Tâm, họ là những cư dân di cư từ các tỉnh miền núi phía Bắc vào Nam sinh sống. Trong suốt những năm qua, trải qua biết bao những khó khăn nhưng người Sán Chỉ vẫn luôn giữ vững, duy trì và phát triển lễ hội truyền thống của dân tộc mình. Ông La Văn Thăng, thành viên cộng đồng dân tộc Sán Chỉ cho biết: Đồng bào dân tộc Sán Chỉ, xã Tam Lập là cộng đồng dân cư xuất thân từ các tỉnh miền núi phía Bắc vào đây lập nghiệp. Tuy là những người dân xa quê, nhưng họ vẫn không bao giờ quên được những nét văn hóa truyền thống tốt đẹp bao đời nay của dân tộc mình. Do đó hàng năm, đồng bào dân tộc Sán Chỉ lại tổ chức lễ hội cầu mùa. Ngoài việc duy trì truyền thống, thì lễ hội cầu mùa còn nhằm giáo dục con cháu các thế hệ trong cộng đồng dân tộc phải luôn nhớ về nguồn cội, nhớ đến những nét đẹp trong văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Theo truyền thống lễ hội cầu mùa của đồng bào dân tộc Sán Chỉ diễn ra 2 đến 3 ngày, nhưng trong điều kiện hoàn cảnh hiện nay việc duy trì và tổ chức lễ hội cầu mùa cũng là một nỗ lực và một sự quyết tâm, thể hiện tinh thần đoàn kết trong cộng đồng dân cư của đồng bào dân tộc Sán Chỉ trên quê hương mới hôm nay.
Theo ông La Bình, người được coi như trưởng bản trong cộng đồng dân tộc Sán Chỉ, cho biết: Lễ hội cầu mùa không chỉ mang ý nghĩa, phạm vi cầu chúc những quyền lợi riêng của cộng đồng dân tộc, mà còn mang ý nghĩa cầu may cho bá tánh; cho mọi sự bình an, cho mùa màng được bội thu, đời sống của mọi người dân được ấm no hạnh phúc, cho mưa thuận, gió hòa; cho cuộc sống an khang, thịnh vượng; cho một năm mới nhiều niềm vui mới... Cũng giống như các lễ hội diễn ra trong cả nước, lễ hội cầu mùa cũng diễn ra hai phần: Phần lễ và phần hội. Mặc dù lễ hội cầu mùa hiện nay không được đầy đủ và nguyên bản như của đồng bào Sán Chỉ các tỉnh phía Bắc, có bỏ đi một số nội dung trong phần lễ, nhưng phần không thể thiếu của nghi lễ cầu mùa đó chính là nghi lễ cúng miếu thờ thần Y Hoa; bởi đây là vị thần biểu trưng của cộng đồng. Theo ông La Bình cho biết: Nghi lễ cúng miếu thờ thần Y Hoa được bắt đầu từ 5 giờ sáng, những người có địa vị trong cộng đồng sẽ tập trung về miếu thờ để dâng các vật phẩm như heo quay, bánh gio, cơm nếp mới… là những vật phẩm do người dân trong cộng đồng tự tay làm nên để dâng lên thần với lòng thành kính như một sự tạ ơn, báo cáo với thần về những kết quả của cộng đồng, đồng thời cầu xin thần phù hộ cho cộng đồng dân tộc và tất cả mọi người một năm mới mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa, con cháu hiếu thảo… Sau khi thực hiện xong nghi lễ cúng thần Y Hoa, sẽ là nghi lễ rước cây nêu. Cây nêu là một cây tre dài từ 8 đến 12m, trên ngọn có treo một vòng mặt nguyệt sẽ được cộng đồng dân tộc đem ra miếu thần Y Hoa và tổ chức lễ rước từ miếu thần Y Hoa về khu vui chơi của cộng đồng. Tại đây sẽ tiến hành nghi thức dựng cây nêu.
Đặc sắc và đặc trưng nhất trong phần hội là các hoạt động như múa lân, múa tắc xình (biểu hiện của hoạt động trồng tỉa đầu năm mới), chơi đu quay, nhảy bao bố, đi cầu treo, cướp cờ, bịt mắt đánh trống... Sau khi cây nêu được dựng lên tất cả mọi người đến dự lễ hội, không phân biệt tôn giáo, dân tộc, già trẻ, gái trai đều có thể tham gia hội tung còn. Người chơi cầm một quả còn làm bằng vải bên trong có cát để tung lên vòng mặt nguyệt. Ai tung trúng và làm rách vòng mặt nguyệt sẽ là người chiến thắng và trò chơi tung còn kết thúc. Các trò chơi khác người chiến thắng cũng được thưởng; tùy khả năng của Ban tổ chức mà người chiến thắng sẽ được thưởng như thế nào; có thể là hiện kim hoặc một ít bánh đặc trưng của dân tộc.
Lễ hội cầu mùa của đồng bào dân tộc Sán Chỉ mặc dù đã có những nét khác so với nguyên thủy, tuy nhiên, nét đặc trưng của lễ hội vẫn được duy trì, bảo tồn như một yếu tố riêng đặc thù của dân tộc. Theo ông La Bình, cho biết: Dù có những đổi thay do nhiều yếu tố khác nhau thì những nét đặc trưng riêng có trong lễ hội cũng sẽ được bảo tồn mãi mãi; bởi đây chính là những yếu tố làm nên những nét đặc thù, riêng có trong lễ hội cầu mùa của đồng bào dân tộc Sán Chỉ chúng tôi đã có từ bao đời nay.

Hoài Phương
 

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN