http://laodongbinhduong.org.vn
Văn hóa - Giáo dục - Y tế
Di sản văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên sau 9 năm nhìn lại
27/5/2014, 2:36 pm
Tháng 5 ở Tây Nguyên bắt đầu bước vào mùa mưa, đây là thời điểm nóng nhất trong năm. Rừng cao su bạt ngàn đã thay lá. Các cánh rừng đang trong những tháng mùa khô rụng hết lá chỉ còn trơ lại thân cành khẳng khiu tua tủa lên trời như chết đứng, sau những trận mưa đầu mùa đã đâm chồi, xòe lá to như lá bàng bắt đầu khép tán phủ màu xanh lên miền đất Tây Nguyên.

Ngược Quốc lộ 13 lên Bình Dương, rồi tiếp tục ngược Quốc lộ 14 lên Bình Phước tiến vào vùng đất Tây Nguyên. Từ Bình Phước lên Đắk Nông qua Đắk Lắk, Gia Lai với chiều dài hơn 450 km đang là “đại công trường” cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14, tuyến đường huyết mạch của Tây Nguyên. Tiếng máy ủi, san gạt đất đá gầm rú cùng hàng ngàn công nhân đang tranh thủ ngày đêm để đẩy nhanh tiến độ thi công mở rộng Quốc lộ 14 lay động cả đại ngàn Tây Nguyên đầy nắng gió. Bụi đất đỏ bazan bay mù mịt mỗi khi có ô tô đi qua. Do đó, đi lại trên Quốc lộ 14 lên Tây Nguyên vào những ngày hè này khá cực nhọc.

Âm vang kiệt tác...

Tây Nguyên ở độ cao từ 400 đến 800m so với mực nước biển, là địa bàn có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống, có vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng về quốc phòng an ninh. Ngay từ những thế kỷ trước, các nhà chiến lược Pháp đã nhận xét “Ai kiểm soát được Tây Nguyên thì người đó nắm được chìa khóa đi vào vùng Đông Nam Á”. Địa bàn này nổi danh khi chúng ta chọn trận đánh điểm huyệt Buôn Ma Thuột- mở màn cho Đại thắng mùa xuân 1975- giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Địa bàn chiến lược này càng nổi danh khi ngày 25/11/2005, Cồng chiêng Tây Nguyên đã được UNESCO chính thức công nhận là kiệt tác văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại. Sau Nhã nhạc Cung đình Huế, Cồng chiêng Tây Nguyên là di sản văn hóa phi vật thể thứ hai của Việt Nam được tôn vinh là di sản của thế giới.

Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên trải rộng suốt 5 tỉnh: Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng và chủ nhân của loại hình văn hóa đặc sắc này là cư dân các dân tộc Tây Nguyên: Bana, Xêđăng, Mnông, Cơho, Rơmăm, Êđê, Giarai...Cồng chiêng gắn bó mật thiết với cuộc sống của người Tây Nguyên, là tiếng nói của tâm linh, tâm hồn con người, để diễn tả niềm vui, nỗi buồn trong cuộc sống, trong lao động và sinh hoạt hàng ngày của họ.

Cồng chiêng Tây Nguyên có nguồn gốc từ truyền thống văn hóa và lịch sử rất lâu đời. Về cội nguồn, có nhà nghiên cứu cho rằng, cồng chiêng là “hậu duệ” của đàn đá. Trước khi có văn hóa cồng chiêng, người xưa đã tìm đến loại khí cụ đá: cồng đá, chiêng đá... tre, rồi tới thời đại đồ đồng, mới có chiêng đồng... Từ thuở sơ khai, cồng chiêng được đánh lên để mừng lúa mới, xuống đồng, biểu hiện của tín ngưỡng- là phương tiện giao tiếp với siêu nhiên... âm thanh khi ngân nga sâu lắng, khi thôi thúc trầm hùng, hòa quyện với tiếng suối, tiếng gió và với tiếng lòng người, sống mãi cùng với đất trời và con người Tây Nguyên. Tất cả các lễ hội trong năm, từ lễ thổi tai cho trẻ sơ sinh đến lễ bỏ mả, lễ cúng máng nước, lễ mừng cơm mới, lễ đóng cửa kho, lễ đâm trâu... hay trong một buổi nghe khan đều phải có tiếng cồng. Tiếng chiêng dài hơn đời người, tiếng chiêng nối liền, kết dính những thế hệ. Các chuyên gia và các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đều nhất trí cho rằng: Cồng chiêng Tây Nguyên là nơi chứa đựng những giá trị kiệt tác của nhân loại. Không chỉ có sức hấp dẫn đặc biệt ở sự đa dạng độc đáo kỹ thuật diễn tấu mà Cồng chiêng còn là biểu tượng cho cuộc sống của con người nơi đây. Nghệ thuật Cồng chiêng Tây Nguyên đã phát triển đến một trình độ cao so với các nước trong khu vực Đông Nam Á. Giá trị văn hóa của Cồng chiêng Tây Nguyên có vị thế đặc biệt nổi bật trong hệ nhạc khí cổ truyền bởi nó bắt nguồn từ sự tổng hòa các giá trị văn hóa đa dạng.

Giá trị của Cồng chiêng Tây Nguyên không chỉ thể hiện ở kỹ thuật diễn tấu mà nó còn có ý nghĩa tâm linh. Cồng chiêng đại diện cho văn hóa Tây Nguyên, được sử dụng trong nhiều nghi lễ, tín ngưỡng quan trọng. Khi âm thanh của Cồng chiêng vang lên, người ta quan niệm có thể giúp con người thông tin trực tiếp đến các đấng thần linh, là chiếc cầu nối giữa các thành viên trong cộng đồng.

Cồng chiêng không được sử dụng một cách bừa bãi mà chỉ được sử dụng trong các nghi lễ, lễ hội của gia đình và buôn làng, trong những dịp tiếp khách quý. Chiêng đem sự thiêng liêng vào cuộc sống, khiến con người cảm thấy được sống trong một không gian thanh cao, tâm linh, huyền ảo. Tiếng Cồng chiêng Tây Nguyên hòa nhịp âm vang gợi cho người nghe như thấy được cả không gian săn bắn, không gian làm rẫy, không gian lễ hội...của người nơi đây. Không chỉ có vậy, tiếng Cồng chiêng còn đem đến đời sống của người Tây Nguyên sự lãng mạn. Đó chính là nguồn gốc của những áng sử thi, thơ ca đi vào lòng người.

Cồng chiêng đã đi vào sử thi Tây Nguyên như để khẳng định tính trường tồn của loại nhạc cụ này: “Hãy đánh những chiêng âm thanh nhất, những chiêng kêu trầm nhất. Đánh nhè nhẹ cho gió đưa xuống đất. Đánh cho tiếng chiêng vang xa khắp xứ. Đánh cho tiếng chiêng luồn qua sàn lan đi xa. Đánh cho tiếng chiêng vượt qua nhà vọng lên trời. Đánh cho khỉ trên cây cũng quên bám chặt vào cành đến phải ngã xuống đất. Đánh cho ma quỷ mê mải nghe đến quên làm hại con người. Đánh cho chuột sóc quên đào hang, cho rắn nằm ngay đơ, cho thỏ phải giật mình, cho hươu nai đứng nghe quên ăn cỏ, cho tất cả chỉ còn lắng nghe tiếng chiêng của Đam San...”.Chính vì thế, trong lễ công bố Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên là kiệt tác văn hóa phi vật thể của nhân loại cách đây gần 9 năm, ông Koichiro Matsuura- Tổng Giám đốc UNESCO (2005) đã phát biểu: “Tôi đã được thưởng thức loại hình âm nhạc cồng chiêng rất riêng của Việt Nam và cũng được thấy những nhạc cụ rất độc đáo trong dàn nhạc cồng chiêng của các dân tộc Tây Nguyên. Đây là nét văn hóa truyền thống rất riêng của Việt Nam, rất tuyệt vời và đặc sắc. Việc công nhận Danh hiệu Kiệt tác di sản văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại đối với Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên là rất xứng đáng”.

Trấn Biên

Ý kiến

Họ tên: (*)
Email: (*)
Tiêu đề:
Nội dung: (*)
Mã bảo vệ (*)
  8879
 


Tin tức khác
» Bụi tre đầu làng (27/5/2014, 2:31 pm)
» Danh hài Hoài Linh: “Nỗi lòng biết tỏ cùng ai”?... (27/5/2014, 2:29 pm)
» Tưởng nhớ ngày mất cố nhạc sĩ tài danh Lưu Hữu Phước Còn mãi những anh hùng ca (27/5/2014, 2:22 pm)
» Cảnh giác với bệnh tay chân miệng (27/5/2014, 2:18 pm)
» Thư gửi người yêu (26/5/2014, 9:55 am)
» Máu cá độ di truyền (26/5/2014, 9:54 am)
» Nông thôn Tân Long Ngày càng đổi mới (23/5/2014, 3:14 pm)
» Nhạc sĩ Trần Tiến: Thằng hề trong nỗi đau buồn của chính mình (23/5/2014, 3:06 pm)
» Phú Giáo: Giải bóng đá mini CNVC-LĐ (23/5/2014, 3:02 pm)
» Công đoàn Viên chức tỉnh BD: Khai mạc Hội thao trong CB- CCVC, đoàn viên thanh niên (23/5/2014, 3:00 pm)

http://laodongbinhduong.org.vn/
 

Lượt truy cập: 16709389
Đang truy cập: 20
Thiết kế bởi Trajan.vn