Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa:

Những sự kiện, bài học lịch sử có giá trị muôn đời

30/08/2018 - 10:42

(LĐBD) - Cách mạng tháng Tám năm 1945 và sự ra đời của nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa với Chính phủ lâm thời đầu tiên được thành lập ngày 28 tháng 8 năm 1945 là sự kiện vĩ đại trong lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.

Chính phủ Cách mạng Lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập ngày 28 tháng 8 năm 1945 trên cơ sở cải tổ Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam do Quốc dân Đại hội Tân Trào thành lập ngày 16 và 17 tháng 8 năm 1945. Trong tổng số 15 thành viên Chính phủ được công bố, ngoài các thành viên thuộc Đảng Cộng sản Đông Dương là: Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp, Chu Văn Tấn, Trần Huy Liệu, Phạm Ngọc Thạch, Lê Văn Hiến, Phạm Văn Đồng, Cù Huy Cận, Nguyễn Văn Xuân còn có 2 thành viên thuộc Đảng Dân chủ là Dương Đức Hiền – Bộ trưởng Bộ Thanh niên và Vũ Đình Hòe – Bộ trưởng Bộ quốc gia Giáo dục. Có 4 thành viên không thuộc đảng phái nào là: Nguyễn Mạnh Hà – Bộ trưởng Bộ quốc dân kinh tế; Vũ Trọng Khánh – Bộ trưởng Bộ Tư pháp; Đào Trọng Kim – Bộ trưởng Bộ Giao thông công chánh; Nguyễn Văn Tố - Bộ trưởng Bộ Cứu tế xã hội.

Ngày 3-9-1945, Chính phủ lâm thời đã họp phiên đầu tiên do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ tọa và đề ra nhiều chính sách đặc biệt quan trọng trong đó có 3 nhiệm vụ cấp bách là: Diệt giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm, thống nhất với đề xuất của Chủ tịch Hồ Chí Minh về 6 nội dung cấp bách phải thực hiện, đó là: Phát động tăng gia sản xuất, mở các cuộc lạc quyên để chống nạn đói; Mở phong trào chống nạn mù chữ; Tổ chức càng sớm càng tốt cuộc tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu, thực hiện các quyền tự do dân chủ cho nhân dân; Mở phong trào giáo dục cần, kiệm, liêm, chính, bài trừ các tệ nạn do chế độ thực dân để lại; Xóa bỏ các thứ thuế vô lý, trước mắt là thuế thân, thuế chợ, thuế đò; tuyệt đối cấm hút thuốc phiện; Tuyên bố tự do tín ngưỡng và lương giáo đoàn kết. Để khắc phục nạn đói khủng khiếp trước đó làm cho 2 triệu đồng bào miền Bắc chết đói, Chính phủ đã tổ chức lễ phát động phong trào cứu đói, phái một ủy ban vào Nam bộ tổ chức vận chuyển gạo ra Bắc, kêu gọi các hội buôn và người dân tham gia vận chuyển lương thực từ Nam ra Bắc, kêu gọi nhân dân tăng gia sản xuất. Kết quả là chỉ trong 5 tháng từ tháng 11 năm 1945 đến tháng 5 năm 1946, sản lượng lương thực, chủ yếu là hoa màu đạt tương đương 506.000 tấn lúa, đủ đắp được số thiếu hụt của vụ mùa năm 1945. Đến hết năm 1946, nạn đói đã cơ bản đã được giải quyết. Nếu như năm 1945, trên 95% dân số Việt Nam mù chữ thì đến cuối năm 1946, riêng ở Bắc Bộ và Trung Bộ đã có trên 2,5 triệu người biết đọc, biết viết v.v…

Một tháng sau, kể từ ngày Cách mạng tháng Tám thành công, trong bài Chính phủ là công bộc của dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Các công việc của Chính phủ làm phải nhằm vào một mục đích duy nhất là mưu cầu tự do hạnh phúc cho mọi người… đặt quyền lợi dân lên trên hết thảy. Việc gì có lợi cho dân thì làm. Việc gì có hại cho dân thì phải tránh”. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhắc nhở: “Chúng ta phải hiểu rằng, các cơ quan của Chính phủ từ toàn quốc đến các làng, đều là công bộc của dân, nghĩa là để gánh vác việc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân như trong thời kỳ dưới quyền thống trị của Pháp, Nhật”. Chỉ hơn một tháng sau khi thành lập chính quyền cách mạng, trong thư gửi ủy ban nhân dân các cấp, Người đã thẳng thắn chỉ ra những lỗi lầm của đội ngũ cán bộ ủy ban các cấp hay mắc phải như: cậy thế, hủ hóa, tư túi, chia rẽ, kiêu ngạo và chỉ rõ những biểu hiện cụ thể của từng lỗi lầm đó. Người nghiêm khắc phê phán những biểu hiện như: “ngang tàng, phóng túng, muốn sao được vậy, coi khinh dư luận, không nghĩ đến dân. Quên rằng dân bầu mình ra là để làm việc cho dân, chứ không phải để cậy thế với dân”.

Chính phủ Lâm thời được cải tổ thành Chính phủ Liên hiệp Lâm thời Việt Nam vào ngày 01-01-1946 với Chủ tịch Chính phủ kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Hồ Chí Minh; Phó Chủ tịch Nguyễn Hải Thần (Việt Cách); Bộ trưởng Nội vụ, tức Công an Võ Nguyên Giáp (Việt Minh); Bộ trưởng Quốc phòng Chu Văn Tấn (Việt Minh); Bộ trưởng Bộ Tuyên truyền Cổ động Trần Huy Liệu (Việt Minh); Bộ trưởng Thanh niên Dương Đức Hiền (Dân chủ); Bộ trưởng Bộ Quốc dân kinh tế Nguyễn Mạnh Hà (nhân sỹ trí Công giáo); Bộ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục Vũ Đình Hòe (Dân chủ); Bộ trưởng Bộ Tư pháp Vũ Trọng Khánh (Dân chủ); Bộ trưởng Bộ Y tế Trương Đình Tri (Việt Cách); Bộ trưởng Giao thông Công chính Đào Trọng Kim (nhân sỹ yêu nước); Bộ trưởng Lao động Lê Văn Hiến (Việt Minh); Bộ trưởng Tài chính Phạm Văn Đồng (Việt Minh); Bộ trưởng Bộ Cứu tế Xã hội Nguyễn Văn Tố (nhân sỹ yêu nước không đảng phái); Bộ trưởng Canh nông Cù Huy Cận (Dân chủ); Bộ trưởng không bộ Nguyễn Văn Xuân.

Dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ Liên hiệp Lâm thời, Việt Nam đã tổ chức thành công cuộc bầu cử Quốc hội khóa I. Tư tưởng quản lý đất nước, xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, quan tâm xây dựng Nhà nước pháp quyền đã được Hồ Chí Minh quan tâm từ rất sớm. Từ năm 1919, trong yêu sách 8 điểm gửi tới Hội nghị Versailles, thay mặt những người Việt Nam yêu nước, Nguyễn Ái Quốc đã yêu cầu phải cải cách pháp luật ở Đông Dương để người bản xứ được bảo đảm về luật pháp như người châu Âu. Người nhấn mạnh “Trăm điều phải có thần linh pháp quyền”. Chỉ một ngày sau lễ tuyên bố độc lập, ngày 3-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Trước chúng ta đã bị chế độ quân chủ chuyên chế cai trị, rồi đến chế độ thực dân không kém phần chuyên chế, nên nước ta không có hiến pháp. Nhân dân ta không được hưởng quyền tự do dân chủ. Chúng ta phải có một hiến pháp dân chủ”. Cuộc Tổng tuyển cử đã được toàn dân tham gia rộng rãi, có địa phương đến 90% tổng số cử tri đi bỏ phiếu. Cả nước đã bầu được 333 đại biểu, trong đó có 57% số đại biểu thuộc các đảng phái dân chủ khác nhau, 43% đại biểu không đảng phái (87% số đại biểu là công nhân, nông dân, chiến sĩ cách mạng, 10 đại biểu nữ và 34 đại biểu các dân tộc ít người).

Ngay sau cuộc bầu cử Quốc hội khóa I, Chính phủ đầu tiên do cử tri toàn quốc bầu ra đã được thành lập ngày 02-3-1946. Quốc hội khóa I đã ban hành Hiến pháp đầu tiên năm 1946. Cả hai Chính phủ Lâm thời là: Chính phủ Cách mạng Lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chính phủ Liên hiệp Lâm thời Việt Nam đã đề ra và thực hiện rất nhiều các quyết sách kịp thời, đúng đắn tạo tiền đề cho sự ổn định và phát triển của đất nước về sau.

VŨ TRUNG KIÊN

 

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN