Thu giá là thu gì ?

30/05/2018 - 13:20

(LĐBD) - Mấy ngày này nhiều trạm thu phí BOT giao thông đồng loạt đổi tên thành trạm thu giá. Do dùng từ bất hợp lý, sai ngữ nghĩa, sai Tiếng Việt... nên mạng xã hội, báo chí rộ lên phản đối, nhiều facebooker còn lấy đó nói đùa.

Trên trang face của Luật sư Lương Ánh viết rằng từ nay, cô ấy sẽ dùng từ tư vấn luật miễn giá, thay vì dùng từ miễn phí như từ xưa đến giờ, có người đùa lại rằng vậy người nghèo sẽ lo rằng cô ấy sẽ thu tiền với giá tùy ý (miễn nói giá mà)....

Rất nhiều chuyên gia đã phản đối việc đổi tên từ thu phí thành thu giá nêu trên. Bà Nguyễn Trung Thuần, nhà nghiên cứu và biên soạn từ điển, Viện Từ điển học và bách khoa thư Việt Nam) khẳng định, "phí" và "giá" hoàn toàn khác nhau. "Phí" là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả khi được một tổ chức, cá nhân khác cung cấp dịch vụ. Phí gắn với tiền cụ thể, nộp phí là nộp tiền, thu phí là thu tiền. Miễn phí là không phải trả tiền dịch vụ. Các loại phí thường gặp trong đời sống là học phí, viện phí, án phí, cước phí, phí dự thi, phí dự tuyển, phí trông giữ xe, phí tham quan (thường bằng hình thức bán vé), phí giới thiệu, phí tư vấn việc làm, phí bảo vệ môi trường, phí giao thông..."Giá" thuộc về phạm trù khác hẳn, là giá trị được biểu hiện bằng tiền, không gắn với đồng tiền cụ thể. Giá đầy biến động, luôn thay đổi, chỉ có thị trường mới điều tiết được giá mà chẳng cơ quan chức năng nào có thể can thiệp được... Một khi "giá" đã là giá trị được biểu hiện bằng tiền, không gắn với đồng tiền cụ thể, lại đầy biến động thì không thể thu được.

Tiến sĩ Đỗ Phương Lâm, ĐH Hải Phòng khẳng định: Từ thu giá chưa bao giờ xuất hiện trong bất cứ từ điển tiếng Việt cũng như tiếng Hán Việt nào. Giá tức giá cả, là yếu tố Hán Việt, dùng để chỉ mức đo giá trị hàng hóa, chỉ thang độ như giá cả, giá thành, giá trị, giá chợ đen...Giá chỉ là biểu hiện về giá trị, chứ không phải là cái gì cụ thể, vì thế không thể thu hay nộp. Còn phí là khoản tiền, khoản chi tiêu vào một việc nào đó như: học phí, lộ phí, viện phí... Theo Từ điển tiếng Việt, phí còn được hiểu là "khoản tiền phải trả cho một công việc phục vụ, dịch vụ công cộng nào đó".

Vì thế, chỉ có thể nói thu phí cầu đường mà không thể nói thu giá cầu đường. Các cụm từ thu giá, trạm thu giá được cấu tạo không đúng quan hệ ngữ nghĩa giữa các thành tố. Thu giá là một từ rất tối nghĩa, nếu không muốn nói là vô nghĩa.

 Ảnh minh họa. Nguồn: Diễn đàn doanh nghiệp. 

Đại biểu Lê Thanh Vân - Uỷ viên Thường trực Ủy ban Tài chính Ngân sách cho rằng việc Bộ Giao thông vận tải thay từ “trạm thu phí” đã phổ biến từ trước đến nay bằng “trạm thu giá” là cách dùng ngôn ngữ dễ “gây hiểu lầm, hiểu sai” và cần sửa. Chữ “giá” trong “trạm thu giá” của Bộ Giao thông vận tải không có nghĩa căn cứ theo từ điển tiếng Việt. Theo Luật Giá, giá phải phản ánh đúng chi phí đầu vào- đầu ra, lợi ích cho các bên và là quy tắc để tính toán nghĩa vụ đóng góp của những người sử dụng dịch vụ. "Người dân phản ứng là có căn cứ để bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt, sự chuẩn mực của ngôn ngữ pháp lý. Đã là nhà nước thì phải dùng ngôn ngữ phổ thông, chuẩn mực, dễ hiểu và trước hết là thuần Việt".

Người viết bài này đã tra từ điển Hoàng Phê, NXB Đà Nẵng 2008. Theo từ điển này định nghĩa, danh từ “phí” là khoản tiền phải trả cho một công việc phục vụ, dịch vụ công cộng nào đó, ví dụ: Thanh toán viện phí, thu phí cầu đường, chi phí, phí tổn. Còn “giá” là mầm đậu xanh, mầm đậu tương chưa mọc lá; biểu hiện giá trị bằng tiền như: Giá cả, giá hàng hóa... Như vậy, thiết nghĩ dùng từ thu giá dù cho với lý do gì thì cũng đã sai ngữ nghĩa, mà đã sai ngữ nghĩa thì không thể dùng mục đích, dùng cách lý giải nào đó để biện minh.

Nguyễn Tấn Mân

 

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN