Tỉnh Thủ Dầu Một những ngày đầu sau Quốc khánh 2/9/1945

12/09/2019 - 08:38

(LĐBD) - Hòa nhịp với cuộc Tổng khởi nghĩa tại thành phố Sài Gòn, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tại tỉnh Thủ Dầu Một diễn ra nhanh gọn trong ngày 25-08-1945. Bộ máy chính quyền do phát xít Nhật dựng ra ở địa phương đã hoàn toàn sụp đổ.

Thành lập chính quyền non trẻ
Ngay sau khi cuộc khởi nghĩa giành chính quyền thành công, cuộc mít tinh mừng độc lập tổ chức long trọng tại quảng trường trước công sở Phú Cường. Ủy ban Nhân dân tỉnh được thành lập gồm: Chủ tịch: Trần Công Vị (bác sĩ). Phó Chủ tịch: Nguyễn Minh Chương (Cử nhân Luật khoa). Ủy viên Tuyên truyền, Tổ chức: Văn Công Khai (Bí thư Tỉnh ủy lâm thời). Ủy viên Quân sự: Kiều Đắc Thắng (Đảng viên). Ủy viên phụ trách cao su: Nguyễn Văn Trung (Đảng viên cộng sản). Trụ sở đóng tại dinh Tỉnh trưởng cũ. Chỉ sau một thời gian ngắn, chính quyền cách mạng các cấp được xây dựng, củng cố, cùng với lực lượng tự vệ địa phương giữ gìn trật tự, an ninh, quản lý mọi mặt của địa phương. 

Chống giặc dốt, giặc đói
Cần nhắc lại, trong những ngày đầu sau Quốc Khánh 2/9/1945, tình hình cả nước cũng như tình hình Tỉnh Thủ Dầu Một rất khó khăn. Ở miền Bắc hai chục vạn quân Tưởng Giới Thạch tràn vào với danh nghĩa quân Đồng Minh để giải giới quân Nhật, bọn Việt gian phản động: Việt Nam quốc dân đảng (Việt Quốc), Việt Nam Cách mạng Đồng minh hội (Việt Cách) sống lưu vong ở nước ngoài bám gót chân đế quốc kéo về cùng bọn địa chủ, cường hào, bọn phản động đội lốt tôn giáo định lật đổ chính quyền cách mạng non trẻ vừa mới được thành lập. Ở miền Nam quân Anh, Ấn kéo vào hà hơi, giúp cho thực dân Pháp trở lại cướp nước ta lần thứ hai. Nằm trong bối cảnh chung của Nam Bộ, nhân dân Thủ Dầu Một cũng gặp nhiều khó khăn, do hậu quả chính sách vơ vét của thực dân Pháp, phát xít Nhật, sản xuất nông nghiệp lụn bại, kinh tế các mặt cạn kiệt, đời sống nhân dân lao động khổ cực mọi bề, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, thiếu dầu thắp sáng, không có thuốc trị bệnh, ruộng bỏ hoang, các đồn điền cao su, xí nghiệp, công nhân thất nghiệp. Chính quyền nhân dân mới thành lập còn bỡ ngỡ trước nhiều vấn đề của xã hội, lại phải đối phó với âm mưu xâm lược của thực dân Pháp. Trong những ngày cách mạng còn non trẻ đó, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã đề ra Chỉ thị: “Kháng chiến kiến quốc”, chỉ rõ: “Kẻ thù chính của ta lúc này là thực dân Pháp xâm lược, phải tập trung ngọn lửa đấu tranh vào chúng”. Đảng cũng đề ra nhiệm vụ cấp bách trước mắt cho toàn quân, toàn dân là: “phải củng cố chính quyền chống thực dân Pháp xâm lược, bài trừ nội phản, cải thiện đời sống nhân dân”. Thực hiện Chỉ thị “Kháng chiến kiến quốc” của Trung ương, Đảng bộ Thủ Dầu Một tập trung giải quyết các nhiệm vụ trước mắt và cấp bách là cứu đói và xóa nạn mù chữ. Ủy ban nhân dân tỉnh Thủ Dầu Một đã nhanh chóng ban hành một số chính sách để ổn định đời sống nhân dân: Xóa bỏ thuế thân. Giảm tô thuế 25% để khuyến khích nông dân sản xuất. Tịch thu ruộng của tư bản thực dân, địa chủ, ác ôn, của chủ đồn điền để cấp cho nông dân canh tác. Phát triển phong trào truyền bá Quốc ngữ từ trước năm 1945 thành phong trào xóa mù chữ trong tỉnh. Phát động phong trào quyên góp gạo, thóc giúp đỡ người đang khó khăn. Ở các đồn điền cao su, các Ủy ban tự quản vừa thực hiện nhiệm vụ Ủy ban nhân dân, đồng thời vận động khuyến khích công nhân phát hoang, mở rẫy, trồng cây lương thực, hoa màu, khắc phục nạn thiếu đói. Sau một thời gian thực hiện chủ trương trên, tình hình kinh tế – xã hội của tỉnh bước đầu ổn định. Những ngày đầu tháng 9, Tỉnh ủy chỉ đạo và phát động phong trào, “Người biết chữ dạy chữ cho người không biết chữ”, “Người biết nhiều dạy cho người biết ít”. Các lớp học bổ túc, lớp học bình dân được tổ chức từ tỉnh đến huyện, xã, thôn xóm, thiếu nhi, phụ nữ, cụ già; công nhân, tiểu thương, nông dân... đều hăng hái đi học với tinh thần “đi học là yêu nước”, khắc phục khó khăn thiếu dụng cụ học tập, ăn không đủ no để đi học, mở mang dân trí. Phong trào xây dựng đời sống mới lành mạnh, chống các tệ nạn uống rượu say sưa, hút thuốc phiện, cờ bạc, trộm cướp, đĩ điếm...  cũng được đẩy mạnh. 

Tiếp tục củng cố chính quyền
Sau khi Ủy ban Cách mạng Lâm thời từ tỉnh, huyện, cơ sở được thành lập, thực hiện chủ trương đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân, các đảng phái yêu nước, các nhân sĩ tiến bộ, Ủy ban Cách mạng Lâm thời các cấp đổi thành Ủy ban Hành chánh kháng chiến. Các ban ngành, đoàn thể được củng cố gồm: Tỉnh bộ Việt Minh: Do đồng chí Nguyễn Đức Nhàn làm chủ nhiệm. Đoàn Thanh niên Tiền phong do đồng chí Trịnh Kim Ảnh làm thủ lĩnh. Đoàn thể phụ nữ do bà Cao Thị Lình làm chủ tịch. Tổ chức công đoàn: Do đồng chí Vũ Văn Hiển (Đảng ủy) làm thư ký. Về lực lượng vũ trang: ở tỉnh đã có lực lượng tự vệ và Cộng hòa vệ binh, cảnh sát hình thành từ trước và trong Cách mạng Tháng Tám, có thêm Đại đội xung phong Đề Thám và lực lượng dân quân cách mạng do Kiều Đắc Thắng làm chỉ huy trưởng. Mỗi huyện có một tiểu đội bảo vệ cơ quan chính quyền, sau đó phát triển từ đến 1 đại đội  với nhiều tên gọi khác nhau ở từng địa phương như bộ đội Bến Cát, bộ đội Bắc Hải, bộ đội Cao su, bộ đội Thiểu số (đồng bào dân tộc thiểu số). Ở các làng, xã: trên cơ sở lực lượng Thanh niên Tiền Phong trước Cách mạng Tháng Tám, chính quyền cách mạng xã tổ chức lại thành các đội tự vệ. Ở các đồn điền cao su, Ban quản trị các đồn điền cùng với chính quyền cách mạng xã, các đội Thanh niên Tiền phong. Lực lượng công an (Quốc gia tự vệ Cuộc) do đồng chí Nguyễn Văn Đối làm giám đốc. Năm 1946, Quốc gia tự vệ Cuộc đổi tên là Công an do đồng chí Hồ Văn Nâu làm Trưởng ty, đồng chí Mai Trí Luân làm Phó trưởng ty. Về trang bị hầu hết là vũ khí thô sơ, dao mác, tầm vông vạt nhọn và một ít vũ khí cướp được của giặc.
Có thể thấy, trong khoảng hơn 1 năm sau Quốc khánh 2/9/1945, dù trong tình hình khó khăn- thù trong giặc ngoài nhưng Chính quyền, lực lượng vũ trang của tỉnh Thủ Dầu Một đã được xây dựng cơ bản vững mạnh, sẵn sàng bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (tháng 12/1946).

Hoàng Chương 
(Nguồn: Lịch sử Đảng bộ Tỉnh Bình Dương, Phần 2 (1945-1954)

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN