Trả lại tên cho em

25/07/2018 - 13:56
Cuối cùng thì tên gọi Trạm thu giá chỉ “sống” được hơn 4 tháng (Công văn số 1296 đổi tên từ trạm thu phí thành trạm thu giá ban hành ngày 9/3/2018). Tóm tắt là chiều ngày 10/7, Tổng cục Đường bộ Việt Nam đã chính thức có văn bản hỏa tốc yêu cầu các nhà đầu tư và DN dự án BOT thay thế từ “giá” bằng từ “phí” trong các cụm từ “trạm thu giá”, “biểu giá”, “mức giá” trên hệ thống biển tên trạm, biển chỉ dẫn, tên bảng niêm yết mức thu và trên vé thu tại các trạm thu phí. “Thời gian hoàn thành việc “trả lại tên cho em”  trước ngày 20/7/2018. 
Vấn đề đáng bàn ở đây là để có được quyết định sửa sai, “trả lại tên cho em”, thì dư luận, công luận đã phải tốn hàng tấn giấy mực, từ ngữ phản ứng, giải thích, với rất nhiều trí tuệ tập trung phân tích, mổ xẻ mà chủ yếu là ý kiến không đồng ý với việc đổi tên đó. Việc đổi tên không đúng nêu trên còn được mang ra kỳ họp của Quốc hội để bàn bạc, cho dù nó vô lý đùng đùng. Bởi cụm từ Trạm thu phí dùng từ xưa đến nay là hoàn toàn chính xác với nội dung, mục đích của các trạm này. Giải thích rõ hơn, các trạm thu phí trên còn gọi là trạm thu phí BOT, để nói lên tính chất của loại hình đầu tư BOT. BOT là viết tắt 3 chữ cái của cụm từ tiếng Anh: Build= Xây dựng; Operate= Vận hành; Transfer= Chuyển giao. Cụ thể là do Nhà nước thiếu vốn đầu tư nên kêu gọi các công ty tư nhân bỏ vốn xây dựng đường giao thông (build) thông qua đấu thầu. Sau đó các công ty này khai thác công trình đó, vận hành một thời gian (operate) để thu hồi vốn+ chi phí vận hành+ lãi. Khi đã thu hồi đủ vốn, thu chút ít lãi rồi thì chuyển giao (transfer) lại cho nhà nước. Mô hình đầu tư này đã có tại rất nhiều nước. Tên gọi trạm thu phí chỉ đơn giản là giải thích mục đích của việc thu tiền ấy, người sử dụng đường là sử dụng dịch vụ do người khác bỏ tiền ra xây dựng thì phải trả một khoản phí là hợp lý hợp tình, thế thì gọi cái trạm thu tiền ấy là trạm thu phí. Đổi tên nó thành trạm thu giá- không có nghĩa gì. 
Vấn đề nữa là chi phí tiền tỷ cho việc đổi đi đổi lại tên nói trên ai chịu ?- Lao động Thủ Đô ngày 12/7 có bài “Phong phú và đa nghĩa!” nói rằng: Kể cũng lạ, khi đổi thành “trạm thu giá” thì cứ “lặng lẽ Sa Pa”, giờ “trả lại tên cho em” thì rùm beng yêu cầu này nọ. Báo này giải thích là do sự phản ứng của dư luận, giờ sửa sai cũng phải thông báo một chút cho hạ nhiệt. Dù sao biết sai để sửa là tiến bộ lắm rồi. Nhưng báo này cũng nêu vấn đề những người “có chủ trương đẻ ra “trạm thu giá” cũng phải tường trình, xin lỗi người dân về cái ý tưởng quái gở này”. Theo Báo này lập luận,  không chỉ trả lại tên là xong được. Phải xem xét kiểm điểm ý tưởng này xuất phát từ đâu, báo cáo trình bẩm gì chưa, hay cứ “tùy hứng qua cầu”. “Đằng sau chuyện này còn là chuyện ai chịu trách nhiệm đền bù kinh phí treo, hạ và làm biển mới; rồi giờ lại treo, hạ làm biển mới lần nữa. Công, của ối ra đấy chứ bác”... 
Công luận và dư luận hoàn toàn có lý khi cho rằng công và của phải tốn kém hàng nhiều tỷ đồng cho cái việc vô lý đổi tên từ đúng thành sai, rồi trả lại tên từ sai thành đúng nói trên sẽ được bù lại bằng cách kéo dài thời gian thu phí thêm để thu hồi vốn, tức là Nhân dân phải chịu. Chưa nói, vì sao một tên gọi đơn giản, dễ hiểu, chính xác như vậy mà ngành chức năng có thể thay đổi dễ dàng. Khi Nhân dân phản đối thì giải thích vòng vo, mãi mới chịu sửa. Thiết nghĩ, người làm sai gây thiệt hại tiền của Nhân dân cần phải bị một hình thức kỷ luật tương xứng, điều đơn giản nhất là đền bù tương xứng sự thiệt hại do việc làm sai của mình gây ra. Vậy mới có trách nhiệm, vậy mới công bằng.
Nguyễn Tấn Mân
Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN