Viếng đàn tế trời

04/06/2014 - 09:37

Thuộc địa phận thôn Hòa Sơn, xã Bình Tường, huyện Tây Sơn, có một ngọn núi nhỏ, cách không xa là những dãy núi cao trùng điệp, nơi sinh sống của các tộc người thiểu số Tây Nguyên bao quanh. Do đỉnh núi khá bằng phẳng, đã tạo cho núi có hình một cái ấn (con dấu/ triện), nên dân địa phương gọi là núi Ấn/ Ấn Sơn. Tuy núi không cao lắm, song là nơi hội tụ linh khí của Đất-Trời, được người dân địa phương cho là rất linh thiêng. Khi ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ, Nguyễnv Huệ bỏ trốn sự truy sát của nhà cầm quyền vào ở vùng núi Thượng đạo dựng trại, lập đồn, xưng hùng khởi nghĩa, đã thu hút được đông đảo những người can đảm, đã từng bôn ba, bị cuộc sống dồn nén, xô đẩy đến bước đường cùng phải cầm vũ khí, cùng những người thuộc các dân tộc miền thượng du, gần vùng núi ấn Sơn. Những người theo anh em Nguyễn Nhạc ngày một đông. Được khích lệ bởi câu sấm “Tây khởi nghĩa, Bắc thụ công”, ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ, Nguyễn Huệ quyết khởi binh ra Bắc để thực hiện sự nghiệp thống nhất đất nước.

Truyền thuyết kể rằng, trước khi tiến quân ra Bắc, ba anh em nhà Tây Sơn đã lên núi Ấn lập đàn tế, xin Trời- Đất trao cho ấn, kiếm lệnh để dấy binh khởi nghĩa. Cảm lòng người vì hai chữ Đại nghĩa, Trời- Đất đã linh thiêng trao cho 3 anh em kiếm lệnh và ấn lệnh. Ấn có hình vuông, mặt ấn có khắc 4 chữ “Sơn hà xã tắc”. Nhờ có ấn, kiếm lệnh Trời- Đất ban cho, 3 anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ, Nguyễn Huệ đã quy tụ được các nghĩa quân Tây Sơn, hoàn thành thắng lợi sự nghiệp diệt trừ bọn thống trị tàn ác, đánh đuổi giặc ngoại xâm, thống nhất đất nước. Sự nghiệp thành công, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế lấy hiệu là Quang Trung. Nhưng vì phải lo toan nhiều việc lớn chống thù trong, giặc ngoài, lại không may mất sớm nên ông chưa về lại nơi đây để làm lễ tạ ơn Trời- Đất.

Để tỏ lòng tôn kính và ghi nhớ công lao to lớn của nghĩa quân Tây Sơn, cũng là để khôi phục lại một di tích có ý nghĩa đặc biệt với Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ, Nguyễn Huệ và các nghĩa quân Tây Sơn hơn hai trăm năm trước khi làm lễ tế Trời- Đất dựng cờ dấy nghĩa, UBND tỉnh Bình Định đã triển khai dự án xây dựng Đàn tế Trời- Đất và một số công trình du lịch ngay trên ngọn núi Ấn Sơn, nơi 3 anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ, Nguyễn Huệ cùng nghĩa quân Tây Sơn làm lễ cáo yết Trời- Đất năm xưa.

Khu tâm linh Đàn tế Trời- Đất Ấn Sơn tọa lạc trên khu đất có diện tích 46ha (con số này, cùng các thông số kỹ thuật của đàn tế đều là những con số tâm linh), là một quần thể kiến trúc đồ sộ, được bố trí theo trục/ hướng Thần đạo Nam- Bắc, từ dưới chân núi lên đỉnh núi Ấn Sơn, nơi đặt đàn tế. Điểm đầu của đường Thần đạo (cũng là điểm bắt đầu đi lên đàn tế hành lễ), là các công trình phù trợ, gồm: nghi môn, sân luyện võ, khu nhà Ban quản lý di tích, chòi nghỉ, hồ bán nguyệt, miếu thờ Thổ công.

Sau khi bước lên hàng trăm bậc đá theo hướng cao dần của con đường Thần đạo, là Tam quan nằm ở độ cao trung bình tính từ chân núi lên đỉnh Ấn Sơn. Nằm chính giữa đường Thần đạo, Tam quan có kiến trúc 2 tầng, lối đi chính có 2 tầng mái. Nằm ở bên trái, ngang với Tam quan vào khu Đàn tế là Đền Ấn. Ngôi đền có kiến trúc 5 gian, mái chải, có 4 đầu đao cong vút. Nhà tiền tế có bàn thờ chung các tướng lĩnh và quân sĩ Tây Sơn. Sau Tiền tế là Phương đình (nơi tượng trưng cho sự thông thiên, giao hòa giữa Trời và Đất, Âm- Dương). Tại đây đặt bản sao của ấn lệnh nhà Tây Sơn. Trong cùng là hậu cung- nơi đặt bàn thờ, trên có bài vị 3 anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ, Nguyễn Huệ. Nằm bên phải, gần như đối xứng với Đền Ấn qua trục Thần đạo, là Tháo Báo thiên, cao 9 tầng.

Nằm cùng bình độ, ngay phía bên trong Tam quan là một bức bình phong bằng đá. Bình độ này cũng là Tầng 1 của Đàn tế Trời – Đất tọa trên đỉnh ngọn Ấn Sơn, có cấu trúc 3 tầng.Tầng 1 xem như nền móng của đàn tế, có bình độ ngang bằng với Tam quan, có hình vuông, được xây bao quanh bằng tường đá ong. Ở 4 mặt hình vuông, có 4 lối vào theo hướng Nam- Bắc- Đông- Tây. Hướng chính là hướng Nam, ba hướng còn lại là 3 nghi môn kiểu tứ trụ thẳng hàng, là nơi chuẩn bị đồ lễ, sửa sang lễ phục và một số nghi thức diễn ra ở đây trước khi làm tế lễ trên đàn.

Tầng 2 gọi là Phương Đàn, có hình vuông, mỗi cạnh dài 54m, tượng trưng cho Đất. Tầng này cũng xây bao quanh bằng đá ong, lan can bằng đá màu vàng bao quanh, 4 lối lên trổ theo hướng chính Nam- Bắc- Đông- Tây, mỗi lối lên có 9 bậc. Nơi đây khi tế lễ sẽ bố trí các án thờ thần Mặt Trời, thần Mặt Trăng, các thần biển, sông, núi, hồ, đầm,…

Tầng 3: gọi là Viên Đàn, chính là đỉnh núi Ấn. Viên Đàn có hình tròn, đường kính là 27m, tượng trưng cho Trời (Trời tròn, Đất vuông), được xây bao quanh bằng đá ong, xung quanh có lan can bằng đá màu đỏ bao quanh. Trên mặt nền đất nện chặt, bằng phẳng, có 1 lối lên từ hướng Nam, có 5 bậc. Chính giữa Viên Đàn đặt một chiếc sập làm bằng đá, một nhang án cũng bằng đá, là án thờ Trời- Đất

Tuy mới khánh thành không lâu, nhưng đã có hàng vạn du khách trong và ngoài nước bước chân trên đường Thần Đạo, giữa mênh mang đất trời và lồng lộng gió ngàn, vượt trăm bậc đá, lên đàn tế Ấn Sơn. Thắp nén tâm hương tỏ tấm lòng thành kính biết ơn Trời- Đất và các tướng lĩnh, nghĩa quân Tây Sơn, sau đó phóng tầm mắt bốn phương mát lòng với quang cảnh thanh bình, trù phú của quê hương Tây Sơn- Bình Định, mảnh đất đã sinh ra và nuôi dưỡng người anh hùng áo vải Quang Trung- Nguyễn Huệ, trong lòng ai ai cũng dâng trào cảm xúc và thả hồn về với buổi lễ Trời- Đất xin ấn, kiếm lệnh diệt trừ kẻ ác, đánh đuổi giặc ngoại xâm của các nghĩa sĩ Tây Sơn năm xưa.

Công trình Đàn tế Trời- Đất Ấn Sơn được xây dựng với tổng đầu tư gần 50 tỷ đồng, do Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) vận động các doanh nghiệp hỗ trợ cùng nguồn kinh phí của ngân sách tỉnh Bình Định. Cùng với Bảo tàng Quang Trung (tại làng Kiên Mỹ, ấp Kiên Thành xưa, nay là Khối I, thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn) và những di tích đền thờ nghĩa quân Tây Sơn nằm trên trục đường quốc lộ 19 từ Quy Nhơn lên An Khê- Gia Lai, Đàn tế Trời- Đất Ấn Sơn không chỉ tạo nên một điểm du lịch tâm linh hấp dẫn nữa của huyện Tây Sơn, mà còn góp phần minh chứng cho nghĩa cử “Uống nước nhớ nguồn” của các thế hệ đời sau với công lao to lớn của Quang Trung- Nguyễn Huệ và các tướng lĩnh, nghĩa quân của nhà Tây Sơn.

Công trình Đàn tế Trời- Đất Ấn Sơn được xây dựng với tổng đầu tư gần 50 tỷ đồng, do Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) vận động các doanh nghiệp hỗ trợ cùng nguồn kinh phí của ngân sách tỉnh Bình Định. Cùng với Bảo tàng Quang Trung (tại làng Kiên Mỹ, ấp Kiên Thành xưa, nay là Khối I, thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn) và những di tích đền thờ nghĩa quân Tây Sơn nằm trên trục đường quốc lộ 19 từ Quy Nhơn lên An Khê- Gia Lai, Đàn tế Trời- Đất Ấn Sơn không chỉ tạo nên một điểm du lịch tâm linh hấp dẫn nữa của huyện Tây Sơn, mà còn góp phần minh chứng cho nghĩa cử “Uống nước nhớ nguồn” của các thế hệ đời sau với công lao to lớn của Quang Trung- Nguyễn Huệ và các tướng lĩnh, nghĩa quân của nhà Tây Sơn.

 

 

QUANG MINH

 

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN